چرا این کتاب؟
- برای فهم نسبت اقتصاد و قدرت سیاسی در تاریخ معاصر ایران.
- برای آشنایی با نظریه استبداد ایرانی و جامعه کوتاهمدت.
- برای بررسی تحولات ایران از مشروطه تا انقلاب ۱۳۵۷ در یک چارچوب تحلیلی.
- برای شناخت نقش نفت، دولت و اصلاحات ارضی در اقتصاد سیاسی پهلوی.
- برای خوانندگان تاریخ، اقتصاد، جامعهشناسی سیاسی و مطالعات ایران.
معرفی کتاب
«اقتصاد سیاسی ایران» از آثار مهم همایون کاتوزیان دربارۀ تاریخ معاصر ایران است. کتاب میکوشد تحولات اقتصادی ایران را جدا از سیاست و جامعه نبیند و نشان دهد که مسئلۀ توسعه در ایران با ساختار دولت، استبداد، بحران مشروعیت و ناپایداری تاریخی گره خورده است.
کتاب از مشروطیت آغاز میکند و تا پایان سلسله پهلوی پیش میآید. کاتوزیان در بخشهای اصلی اثر، نخست به دولت و انقلاب و زمینه تاریخی قرن نوزدهم و انقلاب مشروطه میپردازد، سپس شکلگیری دولت شبهمدرن پهلوی، دوره فترت و نهضت ملی، و در نهایت استبداد نفتی و بحرانهای اقتصادی و سیاسی دهههای پایانی حکومت پهلوی را بررسی میکند.
اهمیت کتاب در این است که تاریخ اقتصادی ایران را در چارچوب نظری خاص کاتوزیان میخواند؛ چارچوبی که با مفاهیمی مانند استبداد ایرانی، جامعه خشک و پراکنده، دولت فراطبقاتی و جامعه کوتاهمدت شناخته میشود. از این منظر، اقتصاد ایران فقط مجموعهای از آمار و سیاستهای مالی نیست، بلکه بخشی از تاریخ قدرت، قانون، مالکیت و رابطه دولت و جامعه است.
این کتاب برای کسانی مناسب است که میخواهند ریشههای تاریخی اقتصاد سیاسی ایران را بفهمند؛ از دانشجویان اقتصاد و علوم سیاسی تا علاقهمندان تاریخ معاصر و جامعهشناسی ایران. خواننده با این اثر تصویری تحلیلی از پیوند نفت، دولت، طبقات اجتماعی، اصلاحات ارضی و انقلاب ۱۳۵۷ به دست میآورد.