صدانت، صدای اندیشه: مقاله‌ها، درس‌گفتارها و گفت‌وگوهای اندیشمندان به زبان فارسی

مجموعه «گفتارهای عرفانی» از محمد مجتهد شبستری، تلاشی برای بازخوانی تجربه عرفانی و نسبت انسان، جهان و خدا از منظر عارفانی چون عطار و مولاناست. در این جلسات، شبستری با تمرکز بر مفاهیمی همچون وحدت وجود، کثرت‌سوزی، خود واقعی، خلق مدام و حضور در لحظه، می‌کوشد تصویری از عرفان ارائه کند که با مسائل زیسته انسان امروز پیوند دارد.

هری فرانکفورت در مقاله مشهور «درباب یاوه‌گویی» میان یاوه‌گویی، دروغ‌گویی و خطا تمایزی دقیق می‌گذارد. او نشان می‌دهد مسئله اصلی یاوه‌گو نه درست یا نادرست بودن سخنش، بلکه بی‌اعتنایی به حقیقت و استفاده از سخن برای ساختن تصویری مطلوب از خویش است.

سوگ تنها اندوهِ نبودن عزیزان نیست؛ گاهی با پشیمانی از خطاهای گذشته، حسرت فرصت‌های ازدست‌رفته و پرسش‌هایی بنیادین درباره مرگ و معنای زندگی همراه می‌شود. مصطفی سلیمانی با تأمل بر دیدگاه‌های نیما قربانی، مصطفی ملکیان و آذرخش مکری و با اتکا به پژوهش‌های روان‌شناختی، سه ساحت متمایز سوگ را بررسی می‌کند: دردِ فقدان، وجدانِ رابطه و حیرت در مواجهه با مرگ. این خوانش نشان می‌دهد که همه سوگ‌ها به بحران معنا نمی‌انجامند و فرد سوگوار نیز وظیفه ندارد از رنج خود معنایی فوری یا دستاوردی مثبت استخراج کند.

آیا تحریم‌ها اقتصاد ایران را نابود می‌کنند یا مشکلات اقتصادی کشور بیش از هر چیز ریشه در سوءمدیریت و فساد داخلی دارند؟ در نشست نقد و بررسی کتاب «گلوگاه»، رحمن قهرمان‌پور و سعید لیلاز با دو رویکرد متفاوت، تأثیر تحریم‌ها بر توسعه، دموکراسی، شکاف طبقاتی و زندگی مردم ایران را بررسی می‌کنند و درباره نسبت سیاست خارجی، تصمیم‌گیری داخلی و آینده اقتصاد ایران به گفت‌وگو می‌پردازند.

اگر همدلی، انصاف و همکاری در تاریخ فرگشتی انسان شکل گرفته باشند، آیا اخلاق چیزی بیش از ابزاری برای بقا نیست؟ مصطفی ملکیان در دو گفتار، این پرسش را به مسئله‌ای شخصی پیوند می‌زند: چرا باید هزینهٔ اخلاقی‌زیستن را بپردازیم، اگر سود آن نصیب جمع شود؟ بررسی سخنان او نشان می‌دهد که این پرسش فلسفی همچنان مهم است، اما پاسخ‌دادن به آن مستلزم اصلاح روایت انتخاب طبیعی و جداکردن خاستگاه اخلاق از اعتبار آن است.

گزارشی از نشست نقد و بررسی کتاب «افسانه قرون وسطی» اثر رمی براگ که به بررسی انتقادی تصویرهای رایج از قرون وسطی و نسبت فلسفه، الهیات و میراث یونانی در سنت‌های اسلامی، یهودی و مسیحی می‌پردازد. در این نشست، عارف مسعودی، احمد بستانی و زانیار ابراهیمی ابعاد مختلف این اثر را از منظر تاریخی، فلسفی و تمدنی بررسی کردند.

بحران اقلیمی فقط مسئله‌ای زیست‌محیطی نیست؛ الگوهای مسلط مردانگی نیز می‌توانند در نوع رابطه ما با طبیعت، مصرف و بهره‌کشی از حیوانات نقش داشته باشند. استفن بورِل و کَسی پدرسن با رویکردی بوم‌فمینیستی می‌پرسند چگونه بازاندیشی در مردانگی و تقویت اخلاق مراقبت می‌تواند بخشی از پاسخ به بحران اقلیم باشد.

اگر دولتی را ظالم بدانیم، آیا مقابله با آن به هر قیمت و تا هر زمان وظیفهٔ اخلاقی ماست؟ این مقاله با الهام از بحث رحمن قهرمان‌پور نشان می‌دهد که شناخت ظلم پایان داوری اخلاقی نیست؛ هزینه‌ای که مردم می‌پردازند، تناسب، احتمال موفقیت و وجود راه‌های کم‌هزینه‌تر نیز باید در تعیین حدود وظیفه سنجیده شوند.