کارل گوستاو یونگ

کارل گوستاو یونگ (به آلمانی: Carl Gustav Jung) ‏(۲۶ ژوئیهٔ ۱۸۷۵ – ۶ ژوئن ۱۹۶۱) روان‌پزشک و روان‌کاو سوئیسی و بنیان‌گذار «روان‌شناسی تحلیلی» بود. او از چهره‌هایی است که مرز روان‌شناسی را از درمان بالینی فراتر برد و آن را با اسطوره‌شناسی، دین‌پژوهی، ادبیات، کیمیاگری، فلسفه و انسان‌شناسی پیوند زد. یونگ در بیمارستان بورگهولتسلی زوریخ آموزش و کار کرد و در آغاز با زیگموند فروید همکاری نزدیک داشت، اما اختلاف بر سر ماهیت لیبیدو و جایگاه ناخودآگاه، به جدایی فکری آنان در سال ۱۹۱۳ انجامید.

اندیشهٔ یونگ بر این فرض استوار بود که روان انسان فقط از تجربه‌های شخصی ساخته نمی‌شود، بلکه لایه‌ای ژرف‌تر و مشترک به نام «ناخودآگاه جمعی» نیز دارد. در این ناخودآگاه، صورت‌ها و الگوهایی بنیادی حضور دارند که یونگ آن‌ها را «کهن‌الگو» نامید؛ از جمله سایه، نقاب، آنیما، آنیموس، پیر خردمند و خویشتن. به باور او رؤیاها، افسانه‌ها، آیین‌ها و آثار هنری راه‌هایی برای فهم این ساختارهای ژرف روان‌اند.

هدف اصلی روان‌شناسی تحلیلی نزد یونگ «فردیت‌یابی» است؛ فرایندی که در آن انسان با جنبه‌های ناآگاه، سرکوب‌شده یا ناشناختهٔ شخصیت خود روبه‌رو می‌شود و به وحدتی پخته‌تر میان آگاهی و ناخودآگاهی دست می‌یابد. یونگ همچنین مفاهیم «درون‌گرایی» و «برون‌گرایی» را در روان‌شناسی شخصیت گسترش داد؛ مفاهیمی که بعدها در نظریه‌های تیپ‌شناسی شخصیت، از جمله آزمون MBTI، اثرگذار شدند.

یونگ برخلاف فروید، دین و اسطوره را صرفاً توهم یا بازماندهٔ کودکی روان نمی‌دانست، بلکه آن‌ها را زبان نمادین روان برای بیان تجربه‌های عمیق انسانی می‌دید. همین نگاه سبب شد آثار او در حوزه‌هایی مانند نقد ادبی، الهیات، مطالعات تطبیقی ادیان و هنر مدرن نیز نفوذی گسترده پیدا کند.