ایمانوئل کانت

ایمانوئل کانت در ۲۲ آوریل ۱۷۲۴ در کونیگسبرگِ پروس شرقی به دنیا آمد و تقریباً سراسر زندگی خود را در همان شهر گذراند. او در دانشگاه کونیگسبرگ فلسفه، ریاضیات و علوم طبیعی خواند و در آغاز به فیزیک و اخترشناسی نیز علاقه‌ای جدی داشت. مسیر فکری او بعدها به متافیزیک، معرفت‌شناسی، اخلاق، زیبایی‌شناسی و فلسفه دین گسترش یافت.

هسته اصلی پروژه فلسفی کانت کوششی برای بازاندیشی نسبت عقل و تجربه بود. او می‌خواست نشان دهد که شناخت نه صرفاً محصول داده‌های حسی است و نه تنها از عقل مستقل از تجربه حاصل می‌شود؛ بلکه ذهن انسان در سازمان دادن و صورت‌بندی تجربه نقشی فعال دارد. این رویکرد در «فلسفه نقدی» او به کامل‌ترین صورت بیان شد.

سه اثر بزرگ او، «نقد عقل محض»، «نقد عقل عملی» و «نقد قوه حکم»، به‌ترتیب به حدود و امکان شناخت، مبانی عقل عملی و اخلاق، و مسائل زیبایی‌شناسی و غایت‌شناسی می‌پردازند. پرسش‌های بنیادینی که کانت در آثار خود دنبال می‌کرد را می‌توان در چهار پرسش مشهور خلاصه کرد: انسان چه می‌تواند بداند؟ چه باید بکند؟ به چه چیز می‌تواند امید داشته باشد؟ و انسان چیست؟

در اخلاق، کانت بر خودآیینی، آزادی و شأن ذاتی انسان تأکید کرد و کوشید الزام اخلاقی را بر عقل عملی استوار سازد. اهمیت تاریخی او تنها به معرفت‌شناسی و اخلاق محدود نماند؛ اندیشه کانت بر فلسفه، الهیات، زیبایی‌شناسی، حقوق، علوم انسانی و نظریه‌های اخلاقی و سیاسی پس از او اثری عمیق گذاشت. کانت در ۱۲ فوریه ۱۸۰۴ در کونیگسبرگ درگذشت.