جان لاک

جان لاک، زاده ۲۹ اوت ۱۶۳۲ و درگذشته ۲۸ اکتبر ۱۷۰۴، فیلسوف انگلیسی و از چهره‌های مهم عصر روشنگری بود. او از پایه‌گذاران تجربه‌گرایی جدید و از متفکران اثرگذار در فلسفه سیاسی، معرفت‌شناسی، آموزش و نظریه آزادی به شمار می‌آید.

لاک در انگلستان به دنیا آمد و در مدرسه وست‌مینستر و سپس در کالج کریست چرچ دانشگاه آکسفورد تحصیل کرد. او در کنار فلسفه، به پزشکی و علوم تجربی نیز علاقه داشت و با چهره‌هایی چون رابرت بویل، رابرت هوک و توماس سیدنهام ارتباط فکری و علمی داشت. همین آشنایی با روش تجربی، در شکل‌گیری فلسفه شناخت او نقش مهمی ایفا کرد.

در کتاب «جستاری در خصوص فاهمه بشری»، لاک این دیدگاه را مطرح کرد که ذهن انسان در آغاز مانند «لوح سفید» است و دانش از راه تجربه و مشاهده شکل می‌گیرد. این نظر تأثیر گسترده‌ای بر فلسفه جدید، روان‌شناسی، آموزش و نظریه‌های شناخت گذاشت.

لاک در فلسفه سیاسی نیز جایگاهی محوری دارد. او در «دو رساله درباره حکومت» از حقوق طبیعی، مالکیت، رضایت مردم و محدود بودن قدرت حکومت سخن گفت. اندیشه‌های او بعدها بر متفکرانی چون ولتر، روسو و بسیاری از نویسندگان عصر روشنگری اثر گذاشت و در شکل‌گیری مفاهیم مدرن آزادی، رواداری و حکومت قانون نقش مهمی داشت.