آدام اسمیت

آدام اسمیت، زاده ۵ ژوئن ۱۷۲۳ و درگذشته ۱۷ ژوئیه ۱۷۹۰، فیلسوف اخلاق و اندیشمند اسکاتلندی عصر روشنگری بود. او از مهم‌ترین چهره‌های فکری قرن هجدهم به شمار می‌آید و نقش مهمی در شکل‌گیری اقتصاد سیاسی و اندیشه مدرن درباره جامعه، اخلاق، کار و ثروت داشته است.

اسمیت در شهر کیرکالدی اسکاتلند به دنیا آمد و در نوجوانی وارد دانشگاه گلاسگو شد. او در آنجا فلسفه اخلاق و اجتماعی را آموخت و بعدها تحصیلات خود را در کالج بالیول دانشگاه آکسفورد ادامه داد. پس از بازگشت به اسکاتلند، در دانشگاه گلاسگو به تدریس منطق و سپس فلسفه اخلاق پرداخت؛ محیطی که در آن زمان یکی از کانون‌های مهم روشنگری اسکاتلند بود.

آدام اسمیت با کتاب «نظریه عواطف اخلاقی» جایگاه خود را به‌عنوان فیلسوفی اخلاق‌گرا تثبیت کرد. او در این اثر درباره همدلی، داوری اخلاقی و پیوند میان فرد و جامعه بحث می‌کند. اثر مشهور دیگر او، «پژوهشی درباره ماهیت و علل ثروت ملل»، از نخستین تلاش‌های منظم برای فهم کار، تولید، تجارت، تقسیم کار و سازوکارهای اقتصادی جوامع مدرن است.

اهمیت فرهنگی و فکری اسمیت در این است که اقتصاد را از دل فلسفه اخلاق، تاریخ و مطالعه رفتار انسانی فهم می‌کرد. او تنها نظریه‌پرداز بازار نبود، بلکه اندیشمندی بود که می‌کوشید نسبت میان اخلاق، منفعت فردی، نظم اجتماعی و رفاه عمومی را توضیح دهد. آثار او همچنان در فلسفه، اقتصاد، علوم اجتماعی و تاریخ اندیشه مورد مطالعه و گفت‌وگو قرار می‌گیرند.