فرانسیس بیکن

فرانسیس بیکن، زاده ۲۲ ژانویه ۱۵۶۱ و درگذشته ۹ آوریل ۱۶۲۶، فیلسوف، نویسنده، حقوق‌دان و سیاستمدار انگلیسی بود. او از چهره‌های مهم آغاز عصر جدید و از متفکرانی است که در شکل‌گیری روش تجربی و نگاه نو به علم نقش برجسته‌ای داشت.

بیکن در لندن و در خانواده‌ای وابسته به دستگاه حکومتی انگلستان زاده شد. در نوجوانی به کالج ترینیتی کمبریج رفت و با آموزش رسمی زمان خود آشنا شد، اما بعدها از بسیاری از شیوه‌های سنتی دانش‌آموزی فاصله گرفت و بر مشاهده، تجربه و گردآوری منظم داده‌ها تأکید کرد.

اهمیت فکری بیکن در طرح برنامه‌ای برای «نوسازی دانش» است. او باور داشت علم باید از بحث‌های انتزاعی و تکرار سنت‌ها فراتر برود و با مشاهده دقیق طبیعت، تجربه و روش استقرایی به سود زندگی انسان به کار آید. دانشنامه فلسفه استنفورد نیز آثار او، به‌ویژه «پیشرفت دانش» و «نو ارغنون»، را در مرکز برنامه او برای اصلاح و گسترش معرفت معرفی می‌کند.

بیکن افزون بر فلسفه علم، در نثر انگلیسی نیز جایگاهی مهم دارد. جستارهای او از نمونه‌های برجسته نثر کوتاه، حکمی و اندیشه‌ورزانه در ادبیات انگلیسی‌اند. کتاب «آتلانتیس نو» نیز تصویری آرمان‌شهری از جامعه‌ای دانش‌محور ارائه می‌کند و از متون مهم در تاریخ تخیل علمی و فلسفی به شمار می‌آید.