کارل پوپر

کارل رایموند پوپر، زاده ۲۸ ژوئیه ۱۹۰۲ و درگذشته ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۴، فیلسوف اتریشی-بریتانیایی و از مهم‌ترین فیلسوفان علم در قرن بیستم بود. او در وین زاده شد، در دانشگاه وین تحصیل کرد و بعدها در مدرسه اقتصاد لندن به تدریس فلسفه، منطق و روش علمی پرداخت.

شهرت اصلی پوپر به نظریه «ابطال‌پذیری» بازمی‌گردد. او معتقد بود یک نظریه زمانی علمی است که بتوان شرایطی را تصور کرد که در صورت وقوع، آن نظریه را رد کند. به بیان ساده، علم با آزمون، خطا، نقد و امکان اصلاح پیش می‌رود، نه با جمع‌آوری صرف تأییدها. مدرسه اقتصاد لندن نیز پوپر را از برجسته‌ترین فیلسوفان علم قرن بیستم معرفی می‌کند و ابطال‌پذیری را پاسخ مشهور او به مسئله تمایز علم از غیرعلم می‌داند.

پوپر در فلسفه اجتماعی نیز با مفهوم «جامعه باز» شناخته می‌شود؛ جامعه‌ای که در آن نهادها، سیاست‌ها و باورها همواره در معرض نقد عمومی و بازنگری عقلانی‌اند. او با هر نوع قطعیت تاریخی و پیشگویی درباره سرنوشت اجتناب‌ناپذیر جوامع مخالف بود و در کتاب «فقر تاریخی‌گری» همین نگاه را نقد کرد.

اهمیت فرهنگی پوپر در دفاع او از عقلانیت انتقادی است. در نگاه او، پیشرفت دانش و جامعه از راه پرسش، نقد، اصلاح خطاها و پرهیز از جزم‌اندیشی ممکن می‌شود. آثار او هم در فلسفه علم و هم در اندیشه سیاسی و اجتماعی تأثیر گسترده‌ای گذاشته‌اند؛ به‌ویژه «منطق اکتشاف علمی» و «جامعه باز و دشمنان آن» که از آثار کلاسیک قرن بیستم به شمار می‌آیند.