فریدریش شلایرماخر

فریدریش شلایرماخر در سال ۱۷۶۸ در برسلاو، در خانواده‌ای پروتستان و پیرو سنت اصلاح دینی، متولد شد. او در مدارس وابسته به جنبش برادران موراوی آموزش دید و سپس در دانشگاه هاله به مطالعه الهیات، فلسفه و آثار کلاسیک پرداخت. شلایرماخر بعدها به‌عنوان کشیش، استاد دانشگاه و نویسنده‌ای برجسته در برلین فعالیت کرد و در شکل‌گیری فضای فکری آلمان در آغاز قرن نوزدهم نقش مهمی داشت.

شلایرماخر را یکی از بنیان‌گذاران هرمنوتیک مدرن می‌دانند. او در برابر رویکردهای صرفاً دستوری و متنی به تفسیر، بر این باور بود که فهم یک اثر نیازمند توجه هم‌زمان به ساختار زبانی، شرایط تاریخی و قصد نویسنده است. دیدگاه او درباره تفسیر، راه را برای تحول هرمنوتیک در آثار متفکرانی چون ویلهلم دیلتای، مارتین هایدگر و هانس گئورگ گادامر هموار کرد.

در فلسفه دین، اثر مهم او «درباره دین: گفتارهایی خطاب به فرهیختگانِ بی‌اعتنا به آن» (۱۷۹۹) است که در آن دین را نه مجموعه‌ای از آموزه‌های نظری یا قوانین اخلاقی، بلکه نوعی تجربه درونی و آگاهی از «احساس وابستگی مطلق» به امر نامتناهی معرفی می‌کند. او همچنین در کتاب «ایمان مسیحی» (۱۸۲۱–۱۸۲۲) کوشید نظامی منسجم از الهیات پروتستان ارائه دهد.

اندیشه‌های شلایرماخر در حوزه‌های فلسفه دین، الهیات، زبان‌شناسی و روش‌شناسی علوم انسانی اثرگذار بوده است. او در سال ۱۸۳۴ در برلین درگذشت و میراث فکری‌اش همچنان در بحث‌های مربوط به دین، تفسیر و فهم انسانی مورد توجه است.