چرا این کتاب؟
- برای آشنایی جامع با تاریخ اندیشه و فلسفه هند.
- برای شناخت مکاتب هندو، بودایی و جینی در بستر تاریخی آنها.
- برای فهم مفاهیمی چون برهمن، یوگا، ودانتا و سنتهای فلسفی هند.
- برای مطالعه یکی از آثار مهم داریوش شایگان درباره فرهنگهای شرقی.
معرفی کتاب
«ادیان و مکتبهای فلسفی هند» از آثار مهم داریوش شایگان در زمینه شناخت تمدن و اندیشه هند است. شایگان در این اثر میکوشد تصویری تاریخی و فلسفی از سنتهای بزرگ فکری هند ارائه دهد و مسیر تحول آنها را از متون باستانی تا مکاتب فلسفی پیچیدهتر دنبال کند.
جلد نخست کتاب بیشتر به دورههای آغازین تفکر هندی اختصاص دارد؛ از وداها و اوپانیشادها تا ظهور آیین بودا و جین، دوره حماسی، اهمیت بهاگاواد گیتا و مکاتب بزرگ بودایی. نویسنده نشان میدهد که چگونه هند باستان یکی از مراکز بزرگ آفرینش فکری و معنوی جهان بوده است.
جلد دوم کتاب تخصصیتر است و به شش مکتب بزرگ فلسفی هندو میپردازد: نیایا (منطق)، ویشیشیکا (طبیعیات)، سانکِهیه (جهانشناسی)، یوگا، پوروا میمانسا و ودانتا. این بخش خواننده را با نظامهای فلسفی دقیق و مفاهیم بنیادین تفکر هندی آشنا میکند.
این کتاب برای علاقهمندان فلسفه تطبیقی، تاریخ ادیان، عرفان شرقی و مطالعات فرهنگهای آسیایی مناسب است و جایگاهی مهم در میان آثار فارسی درباره فلسفه هند دارد.
ساختار بنيادين اين دو جلد کتاب،با هم تفاوت دارد:جلد اول،در بخش نخست بيشتر به دوران آغازين تفکر هندو اختصاص مي يابد،يعني وداها و اوپانيشادها؛سپس از ظهور ادياني سخن مي گويد که از دل کشاترياها(طبقه اشراف)برخاستند،مانند کيش بودا،و آيين جين؛و در ادامه به شرح و بسط دوره حماسي،اهميت بهاگاوات گيتا،و سرانجام چهار مکتب بزرگ بودايي يعني مکاتب فلسفي ماهايانا مي پردازد.مجموعه اين تفکرات ژرف و مکاتب گوناگون،از هند آن دوران،يعني قرن پنجم و ششم قبل از ميلاد،يک کانون بزرگ و مهم فرهنگي مي سازد،به طوريکه هند در قلب آسيا همان جايگاه محوري و خلاقي را به خود اختصاص مي دهد که يونان در غرب.اگر بتوان يونان را از ديدگاه غربي معجزه اي در عرصه تفکر به شمار آورد از ديدگاه آسياي بزرگ اين هند است که همان نقش اعجاز آميز را ايفا مي کند.