چرا این کتاب؟
- برای فهم نقد کاشی به زبان ایدئولوژیک و دوگانههای رایج سیاست در ایران.
- برای آشنایی با ایده «احداث خانه» بهجای نوستالژی «بازگشت به خانه».
- برای بررسی نقش دوستی، عشق، مسئولیت و زندگی روزمره در شکلگیری جهان مشترک.
- برای شناخت تمایز میان سیاست حاکمانه و سیاست غیرحاکمانه.
- برای اندیشیدن به امکان دموکراسی و همزیستی از دل کثرت منظرها و پیوندهای اجتماعی.
معرفی کتاب
«سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی» از یک پرسش بنیادی آغاز میکند: آیا سیاست را میتوان به چیزی بیش از رقابت برای تصاحب قدرت تبدیل کرد؟ محمدجواد غلامرضا کاشی برای پاسخ، از تجربه «بیخانمانی» انسان معاصر و فروریختن ایدئولوژیهایی سخن میگوید که زمانی احساس تعلق، معنا و امنیت فراهم میکردند. در برابر میل به بازگشت به گذشته، او استعاره دیگری پیشنهاد میکند: خانهای مشترک وجود ندارد که صرفاً به آن بازگردیم؛ این خانه را باید ساخت.
کتاب برای توضیح این جهان مشترک، سیاست را به قلمرو زندگی روزمره نزدیک میکند. عشق، دوستی و مسئولیت اخلاقی در این نگاه امور حاشیهای یا صرفاً خصوصی نیستند، بلکه از بنیادهای زندگی جمعیاند. دین و سیاست نیز زمانی میتوانند نقشی سازنده داشته باشند که در خدمت این پیوندهای انسانی قرار گیرند، نه اینکه آنها را زیر سلطه خود ببرند.
یکی از تمایزهای مهم اثر، تقابل «سیاست حاکمانه» و «سیاست غیرحاکمانه» است. اولی از مرکز قدرت، فرمان و ترس حرکت میکند؛ دومی از زندگی روزمره، شبکههای دوستی، مراقبت و مسئولیت آغاز میشود. در همین چارچوب، کاشی بر «خرد موقعیتی» تأکید میکند: اندیشیدن و عمل کردن با امکانات واقعی یک موقعیت، بهجای انتظار برای راهحلهای مطلق و دگرگونیهای یکباره.
این اثر ادامه دغدغههای کاشی درباره نسبت سیاست، فرهنگ و تجربه زیسته ایرانیان است، اما آنها را در قالب پرسشی مشخص درباره امکان ساختن زندگی مشترک صورتبندی میکند. حضور فکری آرنت، هابز و هایدگر نیز به کتاب امکان میدهد مسائل ایران را در گفتوگو با برخی پرسشهای بنیادی فلسفه سیاسی و فلسفه معاصر بررسی کند.