احمد کسروی

احمد کسروی با نام اصلی سید احمد حکم‌آبادی تبریزی در ۸ مهر ۱۲۶۹ در حکم‌آباد تبریز به دنیا آمد. او در خانواده‌ای روحانی رشد کرد و در نوجوانی در مدرسه طالبیه تبریز به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و مدتی نیز لباس روحانیت بر تن داشت. پس از تجربه فعالیت‌های روحانی و آشنایی با جریان مشروطه، به تدریج از این مسیر فاصله گرفت و به مطالعه تاریخ، زبان‌شناسی و علوم جدید روی آورد.

کسروی در دوره‌های مختلف به عنوان آموزگار، قاضی، حقوق‌دان و استاد حقوق دانشگاه تهران فعالیت کرد. او در پژوهش‌های تاریخی خود به بررسی رویدادهای سیاسی و اجتماعی ایران پرداخت. کتاب «تاریخ مشروطه ایران» و «تاریخ هیجده‌ساله آذربایجان» از مهم‌ترین آثار او درباره جنبش مشروطه هستند و همچنان از منابع شناخته‌شده این حوزه به شمار می‌آیند. همچنین در کتاب «آذری یا زبان باستان آذربایجان»، نظریه‌ای درباره ایرانی بودن زبان تاریخی آذربایجان پیش از گسترش زبان ترکی آذربایجانی مطرح کرد.

کسروی علاوه بر تاریخ‌نگاری و زبان‌شناسی، به نقد باورهای سنتی و مبارزه با آنچه خرافه و واپس‌ماندگی فکری می‌دانست پرداخت. او جنبش «پاک‌دینی» را با هدف ارائه نوعی هویت ایرانی سکولار و اصلاح‌طلبانه مطرح کرد. دیدگاه‌های او درباره دین، فرهنگ، شعر کلاسیک فارسی و نهادهای اجتماعی، واکنش‌ها و مخالفت‌های بسیاری برانگیخت.

احمد کسروی در ۲۰ اسفند ۱۳۲۴ در ساختمان کاخ دادگستری تهران توسط اعضای گروه فدائیان اسلام ترور شد. او با وجود اختلاف‌نظرهای فراوان درباره آرای خود، یکی از چهره‌های اثرگذار و مناقشه‌برانگیز تاریخ فکری ایران در سده چهاردهم خورشیدی باقی مانده است.