زندگی و اندیشه
ابراهیم توفیق، زاده ۱۳۳۸ در آبادان، جامعه‌شناس و مترجم ایرانی است. او در دانشگاه گوته فرانکفورت در رشته جامعه‌شناسی دکتری گرفته و بیشتر با پژوهش‌هایش در جامعه‌شناسی تاریخی، جامعه‌شناسی علم و نقد روایت‌های رایج از مدرنیته در ایران شناخته می‌شود. از محورهای مهم اندیشه او نقد «نظریه گذار» و تأکید بر ضرورت فهم تاریخی و انتقادی اکنون جامعه ایران است.
ابراهیم توفیق در سال ۱۳۳۸ در آبادان به دنیا آمد. او برای تحصیل در رشته جامعه‌شناسی به آلمان رفت و از دانشگاه گوته فرانکفورت دکتری جامعه‌شناسی گرفت. پس از بازگشت به ایران، در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی به تدریس پرداخت و در فضای علوم اجتماعی ایران به عنوان پژوهشگری در حوزه جامعه‌شناسی تاریخی و جامعه‌شناسی علم شناخته شد.
آثار توفیق عمدتاً به مسئله دولت مدرن، نظام دانش، تاریخ علوم انسانی در ایران و نقد روایت‌های رایج از تحول جامعه ایرانی می‌پردازند. از آثار او می‌توان به کتاب آلمانی «نوسازی و سلطه پساکولونیال در ایران»، «درباره نظام دانش»، «بازآرایی امپراطوری»، «برآمدن ژانر خلقیات در ایران»، «مسئله علم و علم انسانی در دارالفنون عصر ناصری» و «ولایتی‌سازی مشروطه» اشاره کرد. او همچنین کتاب «تاریخ جهان اسلام در قرن بیستم» اثر راینهارد شولتسه را به فارسی ترجمه کرده است.
یکی از مهم‌ترین محورهای فکری توفیق نقد «نظریه گذار» است؛ نظریه‌ای که جامعه ایران را همواره در وضع عبور از سنت به مدرنیته توصیف می‌کند. او معتقد است این چارچوب، اکنون جامعه را به تعلیق می‌برد و امکان تبارشناسی انتقادی وضعیت معاصر را محدود می‌کند. در برابر، توفیق بر فهم تاریخی، موقعیت‌مند و انتقادی از شکل‌گیری دولت، دانش و جامعه در ایران تأکید دارد.
در نگاه توفیق، جامعه‌شناسی بدون تاریخ‌مندی نمی‌تواند جامعه‌شناسی باشد، زیرا جامعه‌شناسی باید فرایند «شدن» را توضیح دهد. از همین رو، کار او برای خوانندگانی اهمیت دارد که به علوم اجتماعی انتقادی، تاریخ نهادهای مدرن، جامعه‌شناسی علم و بازخوانی مفاهیم رایج درباره ایران معاصر علاقه دارند.
