محمدعلی موحد

محمدعلی موحد، زادهٔ ۲ خرداد ۱۳۰۲، حقوق‌دان، تاریخ‌نگار، عرفان‌پژوه، ادیب، مترجم و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. او از چهره‌های کم‌نظیر فرهنگ معاصر ایران است؛ کسی که در چند حوزه جداگانه، یعنی حقوق نفت، تاریخ معاصر، عرفان‌پژوهی، تصحیح متون و ترجمه، آثار ماندگار پدید آورده است.

موحد تحصیل را در تبریز آغاز کرد و سپس به تهران آمد. پس از ورود به شرکت نفت آبادان، با مسائل حقوقی و تاریخی نفت ایران از نزدیک درگیر شد. هم‌زمان، تحصیلات حقوقی خود را در دانشگاه تهران ادامه داد و دکترای حقوق خصوصی گرفت. بعدها برای تکمیل مطالعات حقوق بین‌الملل به انگلستان رفت و در کمبریج و لندن زیر نظر استادانی چون جنینگز و شوارتزنبرگ مطالعه کرد.

کارنامه موحد را می‌توان در سه محور اصلی دید:

نخست، حقوق و تاریخ نفت. او از نخستین کسانی بود که مسائل حقوقی نفت را وارد متون دانشگاهی ایران کرد. آثارش در این زمینه هم وجه حقوقی دارند و هم تاریخی، و برای شناخت نهضت ملی نفت و منازعات ایران با شرکت نفت انگلیس اهمیت دارند.

دوم، عرفان‌پژوهی و مولوی‌شناسی. موحد از مهم‌ترین شمس‌پژوهان معاصر است. تصحیح مقالات شمس تبریزی و نوشته‌های او درباره شمس و مولانا، جایگاه او را در مطالعات عرفانی تثبیت کرده است.

سوم، ترجمه و تصحیح متون. ترجمهٔ سفرنامه ابن بطوطه از نخستین آثاری بود که نام او را در میان اهل فضل مطرح کرد. ترجمه‌های او از آیزایا برلین، ابن‌عربی و ایوان ایلیچ نیز نشان‌دهنده گستره علایق فکری اوست.