چرا این کتاب؟
- برای آشنایی نظاممند با مهمترین پرسشها و دیدگاههای اخلاق زیستمحیطی.
- برای بررسی مسئله حقوق حیوانات و معیار ارزش اخلاقی موجودات غیرانسانی.
- برای فهم مناقشه درباره ارزش ذاتی طبیعت و گذار از انسانمحوری به رویکردهای طبیعتمحور.
- برای آشنایی با بومشناسی ژرفانگر، اکوفمینیسم و دیگر رویکردهای مهم فلسفه محیط زیست.
- برای بررسی نسبت مسائل زیستمحیطی با اقتصاد، فناوری و انرژی هستهای.
معرفی کتاب
«اخلاق زیست محیطی» مجموعهای دوجلدی است که مقالاتی از متفکران مختلف را درباره نسبت انسان و طبیعت و مسئولیتهای اخلاقی ناشی از این نسبت گرد آورده است. پرسش محوری مجموعه این است که اخلاق تا کجا امتداد مییابد: آیا تنها انسانها موضوع ملاحظات اخلاقیاند یا حیوانات، موجودات زنده، اکوسیستمها و خود طبیعت نیز واجد ارزشی مستقل از منافع انسانی هستند؟
دامنه مباحث کتاب گسترده است. «فلسفه طبیعت» و ریشههای تاریخی بحران زیستمحیطی نقطه آغاز بحثاند و سپس موضوعاتی مانند حقوق حیوانات، ارزش ذاتی طبیعت، اخلاق زیستبوممحور، بومشناسی ژرفانگر، اکوفمینیسم و فرضیه گایا مطرح میشوند. مجموعه همچنین دیدگاههای غیرغربی درباره طبیعت را بررسی میکند و در فصلهای پایانی به مسائل عملیتری چون انرژی هستهای و نسبت اقتصاد با محیط زیست میرسد.
یکی از ویژگیهای کتاب، قرار دادن مواضع متفاوت و گاه متعارض در کنار یکدیگر است. برای نمونه، در بحث حقوق حیوانات، دیدگاه انسانمحور کانت در کنار نظریههایی قرار میگیرد که ذیشعوربودن را مبنایی برای ارزش اخلاقی میشمارند؛ در بحث طبیعت نیز پرسش از ارزش ابزاری یا ذاتی طبیعت به رویکردهای زیستمحور و بومشناختی گسترش مییابد.
این مجموعه با علایق گستردهتر لویی پویمان در فلسفه اخلاق و اخلاق کاربردی سازگار است: بهجای محدودکردن اخلاق به بحثهای انتزاعی، نظریههای اخلاقی را در برابر مسائل عینی زندگی جمعی و محیط طبیعی قرار میدهد. حضور نوشتههایی درباره حقوق حیوانات، اخلاق سرزمین، اکوفمینیسم، انرژی هستهای و توسعه پایدار نیز همین رویکرد مسئلهمحور را نشان میدهد.