چرا این کتاب؟
- برای آشنایی با تحلیل جامعهشناختی مسائل معاصر ایران.
- برای فهم مفهوم «همایندی بحرانها» و نقش حکمرانی در شکلگیری مسائل اجتماعی.
- برای بررسی رابطه میان جامعهشناسی، سیاستگذاری عمومی و اصلاحات نهادی.
- برای شناخت دیدگاه یک جامعهشناس ایرانی درباره آینده ایران.
معرفی کتاب
«ایران بر لبه تیغ» مجموعهای از مقالات و گفتارهای جامعهشناختی محمد فاضلی است که در فاصله سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹ نوشته شدهاند. این کتاب حاصل تجربه نویسنده در مقام جامعهشناس، پژوهشگر سیاست عمومی و فعال حوزه حکمرانی است و به بررسی مسائل مهم جامعه ایران از منظر علوم اجتماعی میپردازد.
فاضلی در این اثر بر مفهوم «همایندی بحرانها» تمرکز میکند؛ وضعیتی که در آن مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی بهصورت همزمان انباشته میشوند و ریشه مشترک آنها را میتوان در ضعفهای حکمرانی و ناتوانی نهادها در حل مسائل جستوجو کرد. او مشکلات جامعه ایران را مسائلی بدخیم میداند که بدون اصلاحات نهادی و ارتقای ظرفیت حکومت دشوارتر میشوند.
کتاب در سه بخش کلی تنظیم شده است: «ایرانیان و مسائلشان»، «حکومت و حکمرانی» و «به سوی آینده». این اثر برای علاقهمندان به جامعهشناسی سیاسی، سیاستگذاری عمومی، توسعه و تحلیل مسائل ایران مناسب است و تصویری انتقادی و اصلاحطلبانه از چالشهای پیش روی جامعه ایرانی ارائه میدهد.
بخش اول را میتوان پاسخ به چند سؤال دانست: ایران چگونه جامعهای است؟ چه مسائلی پیش روی این جامعه قرار دارد؟ اصلاحجویی در چنین محیطی به چه معناست؟ و ایرانیان چگونه مردمانی هستند؟ در پاسخ به این پرسشها میتوان رویکردهای مختلفی در پیش گرفت. من در نه گفتار این بخش استدلال میکنم که در کشور ما مشکلات مختلف همایند هستند، وضعیتی که از آن به «همایندی بحرانها» تعبیر کردهام، یعنی چندین معضل در عرصههای مختلف و عمدتاً با ریشهای واحد که همانا نقایص حکمرانی است، بهتدریج پدیدآمده و انباشته شدهاند.