چرا این کتاب؟
- مفهومی روشن و کاربردی به نام «واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه» را تعریف می‌کند که تحلیل فرهنگ و سیاست امروز را آسان‌تر می‌کند.
- بحران بانکی ۲۰۰۸ و نجات بانک‌ها را نمونه‌ای از کارکرد این ایدئولوژی در عمل نشان می‌دهد.
- با مفهوم «ناتوانی بازتابنده» توضیح می‌دهد چرا مردم نقص‌های سرمایه‌داری را می‌دانند و باز هم کاری از دستشان برنمی‌آید.
- پیوند میان نئولیبرالیسم، بوروکراسی، آموزش و بیماری‌های روانی را نشان می‌دهد.
- برای نقد، به جای تکیه بر آرمان‌شهر، به نقاط شکست خود نظام مثل تغییر اقلیم و سلامت روان اشاره می‌کند.
معرفی کتاب
«واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه» نوشتهٔ مارک فیشر، نظریه‌پرداز و منتقد فرهنگی بریتانیایی، نخستین‌بار در ۲۰۰۹ منتشر شد و ریحانه عبدی آن را به فارسی ترجمه کرده است. نشر گمان این ترجمه را منتشر کرده است. عنوان فرعی اصلی کتاب، «آیا هیچ بدیلی وجود ندارد؟»، به شعار مارگارت تاچر، «هیچ بدیلی وجود ندارد»، اشاره دارد.
فیشر «واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه» را، با اشاره به اصطلاح «رئالیسم سوسیالیستی»، حسی فراگیر می‌داند که طبق آن سرمایه‌داری تنها نظام اقتصادی و سیاسی شدنی است و تصور بدیلی منسجم برای آن هم ناممکن شده است. او این حس را نه محدود به هنر و تبلیغات، بلکه فضایی می‌داند که تولید فرهنگ، نظم کار و آموزش را شرطی می‌کند و مثل مانعی نامرئی بر اندیشه و کنش سایه می‌اندازد. نمونه‌هایش در کتاب فیلم «فرزندان انسان» و بحران بانکی ۲۰۰۸ است. در بحران بانکی، دولتی که ایدئولوگ‌های نئولیبرال از کوچک‌کردنش می‌گفتند، به‌سرعت برای نجات نظام بانکی وارد میدان شد.
از مفاهیم دیگر کتاب «ناتوانی بازتابنده» است، یعنی وضعیتی که در آن مردم نقص سرمایه‌داری را می‌دانند اما باور دارند راهی برای تغییرش نیست. فیشر همچنین از «هستی‌شناسی کسب‌وکار» می‌گوید، منطقی که هدف‌ها را فقط با معیار کسب‌وکار می‌فهمد و به آموزش و خدمات عمومی هم سرایت می‌کند. او برای نقد این ایدئولوژی به تمایز ژاک لاکان میان «امر واقع» و «واقعیت‌های» ایدئولوژیک تکیه می‌کند و تغییر اقلیم، سلامت روان و بوروکراسی را جاهایی می‌داند که شکاف‌های این روایت در آن‌ها آشکار می‌شود.