مارک فیشر

مارک فیشر در ۱۱ جولای ۱۹۶۸ در شهر لستر انگلستان به دنیا آمد. او در دانشگاه هال ادبیات انگلیسی و فلسفه خواند و در دانشگاه وارویک دکترای فلسفه گرفت. در وارویک با «واحد پژوهش فرهنگ سایبری» (CCRU) که گرد نیک لَند و سدی پلانت شکل گرفته بود، همکاری داشت. رساله دکترای او با عنوان «سازه‌های تخت: ماده‌گرایی گوتیک و نظریه‌ـ‌داستان سایبرنتیک» سال‌ها بعد منتشر شد. او سال‌ها در مؤسسات آموزش عالی و آموزش تکمیلی تدریس کرد و بعدها در دانشگاه گلدسمیتز لندن در حوزه مطالعات فرهنگ بصری استاد بود.

فیشر از ۲۰۰۳ وبلاگ «k-punk» را راه انداخت. این وبلاگ محل تلاقی نقد موسیقی، سینما، تلویزیون، ادبیات و نظریه سیاسی شد و نسلی از نویسندگان چپ را شکل داد. او برای نشریاتی مانند «وایر» و «فَکت» نیز می‌نوشت. نخستین کتاب مستقل او «واقع‌گرایی سرمایه‌داری: آیا راه دیگری نیست؟» (۲۰۰۹) است. فیشر در آن «واقع‌گرایی سرمایه‌داری» را احساس فراگیری تعریف می‌کند که سرمایه‌داری را تنها نظام سیاسی و اقتصادی ممکن می‌داند و حتی تصور بدیلی منسجم برای آن را ناممکن می‌شمارد. او نشان می‌دهد این فضای ذهنی از بروکراسی نئولیبرال، فرهنگ ارزیابی و کارایی و تجربه‌های روزمره کار و آموزش برمی‌آید. او همچنین بحران‌های روانی را نه صرفاً مسئله‌ای فردی، بلکه پیامد شرایط اجتماعی و اقتصادی می‌دانست و بر سیاسی‌سازی آن‌ها تأکید می‌کرد.

در «ارواح زندگی من: نوشته‌هایی درباره افسردگی، شبح‌شناسی و آینده‌های ازدست‌رفته» (۲۰۱۴) به مفهوم «شبح‌شناسی» (hauntology) که ریشه در دریدا دارد پرداخت. او با آن «لغو آهسته آینده» را در فرهنگ عامه قرن بیست‌ویکم، به‌ویژه در موسیقی، تحلیل کرد؛ فرهنگی که به‌جای نوآوری، مدام به گذشته نوستالژیک بازمی‌گردد. کتاب «عجیب و هولناک» (۲۰۱۶) تحلیل او از دو مقوله زیبایی‌شناختی «عجیب» و «هولناک» در ادبیات و سینماست و فروید و مفهوم «غیرمأنوس» را به کار می‌گیرد.

فیشر در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۷ در ۴۸ سالگی درگذشت. پس از مرگش مجموعه‌های «K-Punk» (۲۰۱۸) و «میل پساسرمایه‌داری» (۲۰۲۱) از نوشته‌ها و درس‌گفتارهای او منتشر شد. در پروژه ناتمامش با عنوان «کمونیسم اسیدی» می‌کوشید امکان‌های رهایی‌بخش فرهنگ ضدفرهنگی دهه‌های شصت و هفتاد را برای سیاست چپ بازپس بگیرد.