چرا این کتاب؟
- این کتاب تصویری تحلیلی از تاریخ فکری ایران معاصر و مواجهه روشنفکران با غرب ارائه میدهد.
- این اثر نقش بومیگرایی را در شکلگیری گفتمانهای روشنفکری و سیاسی ایران بررسی میکند.
- کتاب برای شناخت زمینههای فکری انقلاب ۱۳۵۷ و تحولات ایدئولوژیک آن سودمند است.
- تحلیل بروجردی از روشنفکران مذهبی و غیرمذهبی، نگاههای رایج به تاریخ روشنفکری ایران را به چالش میکشد.
معرفی کتاب
«روشنفکران ایرانی و غرب» پژوهشی از مهرزاد بروجردی درباره تاریخ فکری ایران معاصر و چگونگی واکنش روشنفکران ایرانی به غرب، تجدد و مسئله هویت است. نویسنده دورهای میان سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۷۰ را بررسی میکند؛ دورهای که تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بزرگی از جمله انقلاب اسلامی در آن رخ داده است.
بروجردی تحلیل خود را بر یک مثلث فرهنگی استوار میکند: فرهنگ و تمدن غرب، میراث پیش از اسلام ایران، و برداشت روشنفکران از این دو. او با بهرهگیری از اندیشههای میشل فوکو و ادوارد سعید، مفهومهایی مانند شرقشناسی، شرقشناسی وارونه و بومیگرایی را برای بررسی رابطه ایرانیان با غرب به کار میگیرد.
در این کتاب، نویسنده به اندیشهها و کردار روشنفکران غیرمذهبی و روشنفکران مذهبی غیرروحانی میپردازد و استدلال میکند که گفتمان بومیگرایی تنها به اسلام شیعی محدود نبود، بلکه در میان طیفهای مختلف فکری ایران پیش از انقلاب حضور داشت.
ساختار کتاب شامل بررسی مفاهیم نظری، روشنفکران سکولار، روشنفکران مذهبی غیرروحانی، بومیگرایی دانشگاهی و مناقشات فکری پس از انقلاب است. بروجردی در بخشهایی از کتاب به آرای متفکرانی مانند احمد فردید، جلال آل احمد، علی شریعتی، داریوش شایگان، رضا داوری اردکانی و عبدالکریم سروش میپردازد.
این کتاب برای علاقهمندان به تاریخ اندیشه در ایران، جامعهشناسی سیاسی، مطالعات روشنفکری و پژوهش درباره انقلاب ۱۳۵۷ مناسب است و میکوشد رابطه پیچیده میان سنت، تجدد و هویت ایرانی را توضیح دهد.