چرا این کتاب؟
- برداشت رایج از غزالی بهعنوان صرفاً منتقد فلسفه را به چالش میکشد.
- ریشههای سینوی نظریه معرفت عرفانی غزالی را بهصورت تطبیقی بررسی میکند.
- مفاهیمی چون قلب، عقل، علم، کشف، ذوق، مشاهده، الهام و وحی را تحلیل میکند.
- برای فهم نسبت فلسفه، عرفان و الهیات در اندیشه اسلامی چارچوبی پژوهشی فراهم میکند.
معرفی کتاب
«غزالی فیلسوف» نوشته الکساندر تریگر پژوهشی در باب معرفتشناسی عرفانی ابوحامد غزالی و بنیادهای فلسفی آن است. مسئله محوری کتاب این است که نسبت غزالی با فلسفه را نمیتوان صرفاً به مخالفت مشهور او با فیلسوفان فروکاست. تریگر با مطالعه و مقایسه آثار غزالی نشان میدهد که اندیشه او، بهویژه در توضیح معرفت عرفانی، از مفاهیم و الگوهای فلسفی ابنسینا تأثیر پذیرفته است.
کتاب بر مفاهیمی مانند قلب، عقل، علم، علم مکاشفه، ذوق، مشاهده، الهام و وحی تمرکز دارد. نویسنده میکوشد نشان دهد غزالی چگونه عناصر برگرفته از سنت فلسفی را در دستگاه فکری و زبان دینی و عرفانی خود بازپردازی کرده است. از این منظر، مرز میان فلسفه، کلام و تصوف در اندیشه غزالی پیچیدهتر از تقابل ساده «غزالی در برابر فلسفه» است.
یکی از مسائل مهم پژوهش تریگر، دشواری دستیابی به موضع نهایی غزالی است. تنوع مخاطبان و سبکهای آثار او، تغییر اصطلاحات و برخی ناسازگاریهای ظاهری میان نوشتههایش سبب شده است که تفسیر اندیشه او محل اختلاف پژوهشگران باشد. تریگر با رویکردی متنی و تاریخی میکوشد این پیچیدگی را توضیح دهد و پشتوانه سینوی نظریه شناخت عرفانی غزالی را آشکار کند.
«غزالی فیلسوف» برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه اسلامی، عرفان، کلام و تاریخ اندیشه اسلامی مناسب است و بهویژه برای خوانندهای سودمند خواهد بود که میخواهد نسبت غزالی و ابنسینا و مرزهای میان عقل فلسفی و معرفت عرفانی را دقیقتر بررسی کند.