دین
سلسله‌گفتارهای «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» از فرهاد شفتی
سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» با ارائهی فرهاد شفتی به بررسی این پرسش میپردازد که آیا می‌توان در قرآن نشانههایی از پذیرش کثرت دینی و امکان راه‌های گوناگون ارتباط انسان با خداوند یافت. این مجموعه ضمن نقد دیدگاه‌های انحصارگرایانه و شمول‌گرایانه، به مبانی قرآنی کثرت‌انگاری، مرزهای آن و پیامدهای نظری و عملی این نگاه در فهم دین و تعامل با پیروان دیگر ادیان میپردازد.
فرهاد شفتی
مدرسآیا قرآن در مواجهه با تعدد ادیان، نگاهی انحصارگرایانه یا شمول‌گرایانه دارد و آیا می‌توان از نوعی کثرت‌انگاری دینی در آن سخن گفت؟ آیا راه‌های گوناگونی برای ارتباط انسان با خداوند و رستگاری وجود دارد؟ آیا می‌توان بدون افتادن در ورطهٔ نسبی‌انگاری، به صادق‌بودن باورهای متفاوت قائل شد؟ اگر پاسخ مثبت است، مرز این کثرت‌پذیری تا کجاست؟ جایگاه اهل کتاب، ادیان غیرابراهیمی و دیگر سنت‌ها و مسلک‌های معنوی در چنین نگاهی چیست؟ پذیرش کثرت‌انگاری چه پیامدهای نظری و عملی‌ای برای فهم دین و حقیقت، دین‌داری و تعامل با پیروان دیگر ادیان دارد؟
فرهاد شفتی در سالیان گذشته، در نوشتارها و گفتارهای متعددی به این پرسش‌ها، به‌ویژه از منظر قرآن، پرداخته است. دو مقالهٔ اصلی او در این زمینه، «کثرت‌گرایی یا انحصارگرایی محققانه» و «قرآن، انحصارگرا یا کثرت‌گرا؟»، پیش‌تر در صدانت منتشر شده‌اند.
مدعای او در این بحث روشن است:
او در موضوع تعدد ادیان، جز کثرت‌انگاری در قرآن نمی‌بیند.
او همچنین بر این باور است که:
کثرت‌انگاری نه‌تنها به سست‌دینی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند به دین‌ورزی عمق و استواری بیشتری ببخشد.
شفتی پس از گذشت بیش از پنج سال از انتشار آن دو مقاله، بار دیگر در سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» به این موضوع بازگشت؛ این بار با تفصیل بیشتر و تمرکز بر مبانی قرآنی بحث، نقد دیدگاه‌های رقیب، تبیین مرزهای کثرت‌انگاری و بررسی پیامدهای نظری و عملی آن.
این سلسله‌گفتار فرصتی برای بسط و صورت‌بندی دقیق‌تر دیدگاه او فراهم کرد. گفت‌وگوها و نقدهای مطرح‌شده در جلسات نیز به روشن‌ترشدن ابعاد و زوایای مختلف بحث کمک کردند و زمینه را برای ادامهٔ تأملات و تدوین مباحث فراهم آوردند.
جلسات به‌صورت یک‌سویه برگزار نشدند؛ گفت‌وگو و تبادل نظر میان ارائه‌دهنده و میزبان، در پیشبرد بحث نقش داشت و پرسش‌ها، نقدها و دیدگاه‌های مخاطبان حاضر نیز بخشی از این فرایند بود.
سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» با ارائهٔ فرهاد شفتی، دکترای مطالعات اسلامی، با حمایت صدانت و میزبانی شاهرخ مولایی، کارشناس ارشد علوم قرآنی، در نُه جلسهٔ هفتگی و به‌صورت آنلاین از طریق گوگل‌میت برگزار شد.
جلسات:
۱. مقدمۀ یک: طرح موضوع و رویکرد — ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
۲. مقدمۀ دو: مروری نقادانه بر انحصارگرایی و شمول‌گرایی دینی از منظر کلام اسلامی و فلسفهٔ دین — ۱ مهر ۱۴۰۵
۳. مقدمۀ سه: چیستی قرآن از منظر درون‌دینی — ۸ مهر
۴. روایت کثرت‌انگاری در قرآن، یک: سنت خداوند در ارسال پیامبران — ۱۵ مهر ۱۴۰۵
۵. روایت کثرت‌انگاری در قرآن، دو: ملاک رستگاری؛ خدای عمل‌گرا، صدق و اخلاق — ۲۲ مهر ۱۴۰۵
۶. روایت کثرت‌انگاری در قرآن، سه: اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان — ۲۹ مهر ۱۴۰۵
۷. کثرت‌انگاری صدق در آستانۀ قرآن: الهیات قرآن، ادیان غیراِبراهیمی و مسلک‌های معنوی — ۵ آبان ۱۴۰۵
۸. کثرت‌انگاری نجات در آستانۀ قرآن، صورت‌بندی نهایی، مرز کثرت‌انگاری — ۱۲ آبان ۱۴۰۵
۹. جمع‌بندی، پیامدهای نظری و عملی، پرسش و پاسخ و تبادل نظر — ۱۹ آبان ۱۴۰۵
گفتگو دربارهی این مطلب۰ دیدگاه
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ نخستین صدا، صدای شما باشد.