«هیچ کس را به حقارت منگرید که او را سرّی با خداست.»
زندگی و اندیشه
ابوسعید ابوالخیر، عارف و شاعر نامدار ایرانی سده پنجم هجری، از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ تصوف خراسان است. او به‌ویژه به سبب تأکید بر عشق، مدارا، سادگی، سماع و تجربه مستقیم عرفانی شناخته می‌شود و حکایات فراوانی درباره زندگی و سخنان او در منابع صوفیانه آمده است.
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر در سال ۳۵۷ هجری قمری در میهنه، از نواحی خراسان، زاده شد. او از کودکی با علوم دینی آشنا شد و در ادامه به سیر و سلوک عرفانی پرداخت. استادان و مشایخ صوفیه در شکل‌گیری اندیشه او نقش داشتند و او پس از سال‌ها تعلیم و تربیت معنوی، به یکی از مشهورترین عارفان خراسان تبدیل شد.
اندیشه عرفانی ابوسعید بر تجربه درونی، محبت الهی، نفی خودبینی و پیوند میان انسان‌ها استوار بود. او از جمله عارفانی بود که بر اهمیت حال و تجربه عرفانی بیش از دانش نظری تأکید می‌کرد. مجالس او در میهنه و نیشابور شهرت فراوان یافت و مریدان بسیاری گرد او جمع شدند.
اگرچه آثار مکتوب فراوانی به‌طور قطعی از او باقی نمانده است، سخنان، رباعیات و حکایات منسوب به او در کتاب‌هایی مانند «اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی‌سعید» اثر محمد بن منور، از مهم‌ترین منابع شناخت زندگی و اندیشه او هستند. این روایت‌ها تصویری از عارفی ارائه می‌کنند که بر عشق، بخشندگی، تساهل و یگانگی انسان‌ها تأکید داشت.
ابوسعید ابوالخیر در سال ۴۴۰ هجری قمری در زادگاه خود، میهنه، درگذشت و جایگاه او در تاریخ تصوف ایرانی همچنان برجسته باقی مانده است.