آرش رئیسی‌نژاد

آرش رئیسی‌نژاد، زادهٔ ۱۳۶۳، پژوهشگر و تحلیل‌گر ایرانی در حوزهٔ روابط بین‌الملل، ژئوپلیتیک، سیاست خارجی ایران و مطالعات خاورمیانه است. او به‌ویژه با پژوهش‌هایش دربارهٔ جایگاه ایران در نظم منطقه‌ای، سیاست خارجی پهلوی، پیوند ایران با بازیگران غیردولتی، راه ابریشم نوین و رقابت‌های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا شناخته می‌شود.

رئیسی‌نژاد ابتدا در دانشگاه صنعتی شریف مهندسی شیمی خواند و در سال ۱۳۸۶ فارغ‌التحصیل شد. در دوران دانشجویی در شریف، در فعالیت‌های دانشجویی نیز حضور داشت. سپس وارد دانشگاه تهران شد و در مقطع کارشناسی ارشد علوم سیاسی تحصیل کرد. او برای ادامهٔ تحصیل به دانشگاه بین‌المللی فلوریدا رفت و در رشتهٔ روابط بین‌الملل، کارشناسی ارشد و دکتری گرفت. رسالهٔ دکتری او بعدها پایهٔ کتاب مهمش دربارهٔ سیاست خارجی ایرانِ عصر پهلوی شد.

او پس از بازگشت به ایران، از سال ۱۳۹۸ به‌عنوان استادیار روابط بین‌الملل در دانشگاه تهران تدریس کرد و مدتی نیز در گروه روابط بین‌الملل این دانشگاه مسئولیت اجرایی داشت. در اسفند ۱۴۰۱ خبر مخالفت با ادامهٔ همکاری او با دانشگاه تهران منتشر شد و این موضوع در رسانه‌ها و میان دانشجویان واکنش‌هایی برانگیخت.

رئیسی‌نژاد در سال‌های بعد فعالیت دانشگاهی و تحلیلی خود را در خارج از ایران ادامه داد. صفحهٔ مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن او را پژوهشگری معرفی می‌کند که بر تأثیر ابتکار کمربند و راه چین بر آرایش قدرت در خاورمیانه و نیز روابط راهبردی ایران با بازیگران غیردولتی تمرکز دارد. در معرفی‌های جدیدتر، او به‌عنوان استاد مهمان در مدرسه فلتچر دانشگاه تافتس نیز معرفی شده است.

شهرت عمومی رئیسی‌نژاد افزون بر آثار دانشگاهی، به حضور رسانه‌ای او نیز مربوط است. او در تحلیل‌های خود معمولاً سیاست خارجی ایران را در پیوند با جغرافیا، تاریخ، دولت‌سازی، امنیت ملی، کریدورهای اقتصادی و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی بررسی می‌کند. نگاه او بیش از آنکه صرفاً روزمره یا خبری باشد، بر پیوستگی تاریخی سیاست ایران و جایگاه ژئوپلیتیکی آن در غرب آسیا تأکید دارد.

مهم‌ترین اثر او کتاب شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه است که نخست به زبان انگلیسی با عنوان شاه ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان از سوی پالگریو مک‌میلان منتشر شد. این کتاب نشان می‌دهد که ایرانِ دوران محمدرضا شاه برای مهار تهدیدهای منطقه‌ای و ایدئولوژیک، با برخی بازیگران غیردولتی مانند کردهای عراق و شیعیان لبنان رابطهٔ راهبردی برقرار کرد. ناشر انگلیسی کتاب نیز آن را پژوهشی دربارهٔ شکل‌گیری و نوسان ارتباطات ایران با نهادهای غیردولتی در خاورمیانه معرفی کرده است.