زندگی و اندیشه
بهرام بیضایی، زاده ۱۳۱۷ در تهران، نمایشنامه‌نویس، فیلم‌ساز، پژوهشگر و از چهره‌های برجسته فرهنگ معاصر ایران است. اهمیت او در پیوند دادن زبان نمایش و سینما با اسطوره، تاریخ، آیین‌های نمایشی و مسئله هویت فرهنگی ایرانی است. آثار او در تئاتر و سینمای ایران، هم از نظر فرم روایی و هم از نظر نگاه انتقادی به سنت و تاریخ، جایگاهی ممتاز دارند.
بهرام بیضایی در سال ۱۳۱۷ در تهران به دنیا آمد و از جوانی به ادبیات، نمایش، سینما و پژوهش در آیین‌های نمایشی ایران علاقه‌مند شد. او فعالیت خود را با نقد، پژوهش و نمایشنامه‌نویسی آغاز کرد و خیلی زود به یکی از چهره‌های اصلی نوسازی زبان تئاتر ایران بدل شد.
بیضایی در نمایشنامه‌هایی مانند «پهلوان اکبر می‌میرد»، «مرگ یزدگرد»، «چهار صندوق»، «آرش»، «سلطان مار» و «مجلس ضربت زدن» از ظرفیت‌های اسطوره، تاریخ، تعزیه، نقالی و نمایش‌های سنتی برای ساختن درامی مدرن بهره گرفت. پژوهش مهم او با عنوان «نمایش در ایران» نیز از منابع اثرگذار در شناخت تاریخ نمایش‌ها و آیین‌های نمایشی ایرانی به شمار می‌آید.
در سینما، آثاری چون «رگبار»، «غریبه و مه»، «چریکه تارا»، «باشو، غریبه کوچک»، «شاید وقتی دیگر» و «سگ‌کشی» جایگاه بیضایی را به عنوان یکی از مؤلفان مهم سینمای ایران تثبیت کردند. سینمای او معمولاً با زبان تصویری دقیق، روایت چندلایه، توجه به جایگاه زن، حافظه تاریخی و کشمکش میان فرد و ساختارهای بسته فرهنگی شناخته می‌شود.
اندیشه فرهنگی بیضایی بر بازخوانی انتقادی سنت، توجه به میراث اسطوره‌ای و نمایشی ایران، و جست‌وجوی زبانی مستقل برای بیان تجربه ایرانی استوار است. او نه سنت را صرفاً تقدیس می‌کند و نه مدرنیته را بی‌پرسش می‌پذیرد؛ بلکه از برخورد این دو، جهانی نمایشی و روایی می‌سازد که در آن تاریخ، افسانه، زبان و هویت به پرسش کشیده می‌شوند.
