داریوش مهرجویی

داریوش مهرجویی در سال ۱۳۱۸ در تهران به دنیا آمد. او پس از پایان تحصیلات مقدماتی به ایالات متحده رفت و در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) در رشته فلسفه تحصیل کرد. علاقه او به ادبیات، فلسفه و هنر از همان سال‌های جوانی در مسیر فکری و هنری‌اش تأثیرگذار بود و پس از بازگشت به ایران به فعالیت سینمایی پرداخت.

مهرجویی نخستین فیلم بلند خود، «الماس ۳۳»، را در سال ۱۳۴۶ ساخت، اما با فیلم «گاو» (۱۳۴۸)، بر اساس داستانی از غلامحسین ساعدی، به یکی از مهم‌ترین چهره‌های سینمای ایران تبدیل شد. «گاو» با نگاهی نمادین و اجتماعی به موضوعاتی مانند فقر، هویت، بیگانگی و فروپاشی روانی انسان می‌پرداخت و از آثار تأثیرگذار موج نوی سینمای ایران به شمار می‌رود.

او در طول چند دهه فعالیت، فیلم‌هایی ساخت که اغلب با دغدغه‌های فلسفی، اجتماعی و روان‌شناختی همراه بودند. «آقای هالو»، «دایره مینا»، «اجاره‌نشین‌ها»، «هامون»، «بانو»، «سارا»، «پری» و «لیلا» از جمله آثار مهم او هستند. فیلم «هامون» به‌ویژه به دلیل پرداختن به بحران معنای زندگی، رابطه سنت و مدرنیته، و سرگشتگی روشنفکر ایرانی جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ سینمایی ایران یافته است.

مهرجویی علاوه بر فیلم‌سازی، در زمینه ترجمه و ادبیات نیز فعال بود و آثاری از نویسندگان و متفکرانی چون یوژن یونسکو و هربرت مارکوزه را به فارسی ترجمه کرد. سینمای او پیوندی میان اندیشه، ادبیات و تصویر ایجاد می‌کرد و بسیاری از آثارش به مسائل وجودی، اخلاقی و اجتماعی انسان معاصر می‌پرداختند.

داریوش مهرجویی و همسرش وحیده محمدی‌فر در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۳ در منزل شخصی خود در کرج به قتل رسیدند.