اندیشمند ایرانی
ایرج افشار
Iraj Afsharایران‌شناسی، نسخه‌شناسی و کتاب‌شناسیایرانی
تمام کوشش من برای این بوده است که فرهنگ و تاریخ این سرزمین فراموش نشود.
زندگی و اندیشه
ایرج افشار (۱۳۰۴–۱۳۸۹) پژوهشگر برجسته، ایران‌شناس، نسخه‌شناس و کتاب‌شناس نامدار ایرانی بود. او به عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره‌ها در سامان‌دهی و فهرست‌نویسی اسناد، نسخ خطی و منابع تاریخ و فرهنگ ایران شناخته می‌شود.
ایرج افشار در ۱۶ مهر ۱۳۰۴ در تهران متولد شد. او فرزند محمود افشار، بنیان‌گذار موقوفات دکتر محمود افشار بود. ایرج افشار تحصیلات خود را در رشته حقوق دانشگاه تهران به پایان رساند، اما علاقه وافرش به تاریخ، فرهنگ و میراث متنی ایران، او را به سمت کتاب‌داری، نسخه‌شناسی و پژوهش‌های ایران‌شناسی سوق داد. او سال‌ها مدیریت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و مجلاتی چون «راهنمای کتاب» و «فرهنگ ایران‌زمین» را بر عهده داشت.
افشار در طول بیش از شش دهه فعالیت پژوهشی، نقشی بی‌بدیل در گردآوری، تصحیح، فهرست‌نویسی و انتشار هزاران سند، نسخه خطی و متن کهن ایفا کرد. اثر عظیم و چندجلدی او، «فهرست مقالات فارسی»، از منابع پایه و مرجع بنیادین برای تمام پژوهشگران عرصه تاریخ، ادبیات و علوم انسانی در ایران به شمار می‌رود. علاوه بر این، تصحیح متون تاریخی متعدد و نگارش ده‌ها کتاب و صدها مقاله در زمینه جغرافیا و تاریخ محلی ایران از دیگر خدمات ارزشمند اوست.
ایرج افشار را «پدر کتاب‌شناسی ایران» می‌نامند؛ شخصی که با تکاپوی خستگی‌ناپذیر و رویکرد روش‌مند علمی خود، زیربنای معرفتی گسترده‌ای برای مطالعه تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین فراهم آورد. او سرانجام در ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ در تهران درگذشت.
