تورج دریایی

تورج دریایی، زادهٔ ۱۳۴۶، تاریخ‌نگار و ایران‌شناس ایرانی است که بیشتر با پژوهش‌هایش دربارهٔ ایران باستان، به‌ویژه دورهٔ ساسانی، شناخته می‌شود. او دکترای تاریخ خود را در سال ۱۹۹۹ از دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس گرفت و اکنون کرسی مطالعات و فرهنگ ایرانی مسیح را در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین در اختیار دارد. دریایی همچنین مدیر مرکز ایران‌شناسی دکتر ساموئل مارتین جردن در همین دانشگاه است.

در سال ۲۰۲۵، دانشگاه کالیفرنیا، ارواین اعلام کرد که مرکز ایران‌شناسی ساموئل جردن به خانهٔ جدید دانشنامه ایرانیکا تبدیل شده و تورج دریایی به‌عنوان سرویراستار تازهٔ دانشنامه ایرانیکا منصوب شده است.

محور اصلی پژوهش‌های دریایی تاریخ ایران باستان و سده‌های میانه، به‌ویژه شاهنشاهی ساسانی است. او در کنار تاریخ سیاسی، به تاریخ اجتماعی، ساختار اداری، دین زرتشتی، زبان و ادبیات فارسی میانه، سکه‌شناسی و مفهوم «ایرانشهر» نیز پرداخته است.

اهمیت کار دریایی در این است که دورهٔ ساسانی را فقط به‌عنوان مقدمه‌ای بر فتح عرب یا بخشی از تاریخ شاهان نمی‌بیند؛ بلکه آن را دوره‌ای مهم در شکل‌گیری نهادهای اداری، هویت ایرانی، سنت دینی و فرهنگی، و پیوندهای ایران با جهان باستان متأخر می‌داند. کتاب شاهنشاهی ساسانی او نیز به همین دلیل در میان آثار جدید دربارهٔ ایران ساسانی جایگاه مهمی دارد.

دریایی افزون بر تدریس و پژوهش دانشگاهی، در پروژه‌ها و نشریات تخصصی ایران‌شناسی نیز فعال بوده است. او با نشریه‌هایی مانند نامهٔ ایران باستان و پروژه‌های مربوط به تاریخ و فرهنگ ساسانیان همکاری داشته و آثار متعددی را هم به‌صورت تألیف و هم ویراستاری منتشر کرده است.

کتاب Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire در سال ۲۰۱۰ از سوی انجمن خاورمیانه‌شناسی بریتانیا و جایزه بریتانیایی-کویتی مطالعات خاورمیانه مورد تقدیر قرار گرفت. این جایزه به آثاری داده می‌شود که سهم برجسته‌ای در مطالعات خاورمیانه داشته باشند.