سخنرانی تورج دریایی با عنوان گذر از دو قرن سکوت

تورج دریایی تاریخ‌نگاری فروپاشی ساسانیان را نقد می‌کند؛ روایت‌هایی که بازتاب اندیشه‌های سیاسی دوران پهلوی، مانند کتاب زرینکوب و کمونیست‌هاست. بررسی فرهنگ ایرانی در دو قرن اول اسلامی، ایده‌های پیشین را به چالش می‌کشد

تورج دریایی درباره موضوع این جلسه چنین توضیح میدهد:

در این سخنرانی قصد دارم درباره تاریخ‌نگاری فروپاشی ساسانیان و پیامدهای آن صحبت کنم. در ایران از زمان دوران پهلوی یک تاریخ‌نگاری بخصوصی بوجود آمده که پس از گذشت نیم قرن هنوز همان دید قدیمی که دستخوش اعتقادات و جهانبینی دوران پهلوی است پابرجاست. در حقیقت آنچه که ما فکر می کنم در ایران در پایان دوران ساسانی و دو قرن اول اسلامی پیش آمده چیزی جز نوشته های ادیبان و تاریخدانان قرن بیستم نیست که اندیشه ها و افکار سیاسی خود را بر کرسی نشانده اند. گروهی مانند مرحوم زرینکوب و ناسیونالیزم زمان خود چهره ای از اوایل دوران اسلامی به ما داده است که هنوز این باور در میان ما حکم‌فرماست. از طرفی دیگر تاریخ‌دانان کمونیست با ترجمه کارهایشان به فارسی ما را به این باور کشانده اند که جامعه ساسانی از درون پوسیده و آماده فروپاشی بود. تاریخدانان و متفکران اسلامی ما با دید مشابه نویسندگان چپ اسلام را کلید نجات جامعه طبقاتی پنداشته اند که با شعار برابری و برادری توانسته درهای شهرهای ایران را بدون خشونت بگشایند. این سخنرانی همه این ایده ها را به زیر سوال می کشد.

بنابراین، در این جلسه بر سؤال زیر تمرکز میکنیم:

چگونه می توان دیدی مدرن و سالم نسبت به گذشته و تاریخ خود داشته باشیم؟ آیا در دو قرن اول اسلامی هیچ ایرانی به زبان خودش سخن نگفت و ننوشت؟

دکتر تورج دریایی استاد دانشگاه ایرانی در رشته «تاریخ ایران و جوامع پارسی‌زبان» و از اعضای هیئت مدیره مرکز مطالعات ایرانی دکتر سموئل در دانشگاه کالیفرنیا است که به دو زبان انگلیسی و فارسی می‌نویسد. از او تاکنون چندین کتاب و ده‌ها مقاله به چاپ رسیده‌است و بخشی از آثار انگلیسی او به فارسی نیز ترجمه شده‌است. مدیریت پروژه «ساسانیکا»، ویراستاری نشریه «نامه ایران باستان» و انتشار مقالات در گاهنامه‌های مهم ایران‌شناسی از دیگر فعالیت‌های دریایی است.