سید محمد رضوی

سید محمد رضوی در سال ۱۳۱۰ در رفسنجان به دنیا آمد. پس از تحصیلات مقدماتی در رفسنجان و کرمان، وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۲ در رشته حقوق فارغ‌التحصیل شد. پس از کودتای ۲۸ مرداد و در پی فعالیت‌های سیاسی، مدتی به جزیره خارگ تبعید شد و پس از پایان این دوره برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت.

رضوی تحصیلات عالی خود را در علوم سیاسی در دانشگاه پاریس ادامه داد و در جریان اقامت در فرانسه با ژان ژاک شوالیه، پژوهشگر برجسته تاریخ اندیشه سیاسی، آشنا شد؛ آشنایی‌ای که در گرایش جدی او به مطالعه اندیشه سیاسی مؤثر بود. سپس برای ادامه پژوهش به مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن رفت. او در سال ۱۳۴۳ از رساله خود درباره مکتب محافظه‌کاری دفاع کرد و پس از آن به ایران بازگشت.

رضوی به عضویت هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران درآمد و بخش عمده زندگی دانشگاهی خود را صرف تدریس اندیشه سیاسی و تربیت دانشجویان کرد. در سال ۱۳۵۷ ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را پذیرفت، اما پس از آن از ادامه فعالیت‌های مدیریتی فاصله گرفت و تدریس را در اولویت قرار داد. او در سال ۱۳۷۸ بازنشسته شد، با این حال ارتباط علمی‌اش با دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی ادامه یافت.

جایگاه رضوی در علوم سیاسی ایران بیش از هر چیز با نقش او به‌عنوان معلم شناخته می‌شود. شماری از چهره‌های بعدی علوم سیاسی و اندیشه سیاسی ایران، از جمله داود فیرحی، محمدجواد غلامرضا کاشی، حمیرا مشیرزاده، فرهنگ رجایی و ابوالفضل دلاوری، از شاگردان او بوده‌اند. ابوالفضل دلاوری نیز در یادکردی از کلاس‌های رضوی بر وسعت دانش، عمق بینش و روزآمدی مطالعات او تأکید کرده است.

رضوی برخلاف تأثیر گسترده آموزشی‌اش، آثار مکتوب فراوانی منتشر نکرد. از آثار در دسترس او می‌توان به «گفتارهایی در معرفت علمی، ارزش و قدرت در علوم سیاسی» اشاره کرد که به کوشش ابوالفضل دلاوری منتشر شده است. توجه او به معرفت‌شناسی علوم سیاسی، مفهوم ارزش و قدرت و تاریخ اندیشه سیاسی از محورهای اصلی تدریس و پژوهش او بود.

در سال ۱۳۹۸ انجمن علوم سیاسی ایران و نهادهای دانشگاهی مراسم نکوداشتی برای او با عنوان «معلم بزرگ اندیشه سیاسی» در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار کردند. همچنین مجموعه مقالاتی با عنوان «اندیشه‌سالار سپهر سیاست» به افتخار او فراهم آمد. سید محمد رضوی سرانجام در ۲۵ آبان ۱۴۰۱، برابر با ۱۶ نوامبر ۲۰۲۲، در تهران درگذشت.