اندیشهفلسفهخردگفتگوحکمتمعناپرسشفرهنگ
آیا رفتار و انتخابهای ما از پیش بهوسیله ژنها و عوامل زیستی تعیین شدهاند؟ در این گفتوگو، کاوه بهبهانی با نگاهی به نظریه ژن خودخواه، مسئله جبر و اختیار و حدود آزادی انسان را بررسی میکند.
مسئله جبر و اختیار از قدیمیترین و بنیادیترین پرسشهای فلسفه است: آیا انسان واقعاً در انتخابها و رفتارهای خود آزاد است یا تصمیمهای او حاصل زنجیرهای از عوامل پیشین و تعیینکنندهاند؟ پیشرفت زیستشناسی تکاملی نیز ابعاد تازهای به این پرسش افزوده است.
در این گفتوگو، علیرضا امتیاز با کاوه بهبهانی به بررسی مسئله جبر و اختیار با تمرکز بر «نظریه ژن خودخواه» میپردازند. این نظریه که به نقش ژنها در تبیین رفتار و فرایند تکامل توجه دارد، این پرسش را پیش میکشد که تا چه اندازه میتوان رفتار انسان را با عوامل زیستی و تکاملی توضیح داد و این توضیح چه نسبتی با اختیار دارد.
محور اصلی بحث، بررسی حدود اختیار انسان در برابر عوامل ژنتیکی، زیستی و محیطی است. این گفتوگو همچنین فرصتی برای تأمل درباره مرز میان تبیین علمی رفتار انسان و پرسشهای فلسفی درباره مسئولیت، آزادی و انتخاب فراهم میکند.
