سخنرانی علیرضا صالحی با عنوان «سنت اخلاق فضیلت ایرانی-اسلامی-یونانی»

اخلاق فضیلت در سنت‌های ایرانی، اسلامی و یونانی پرسابقه است، اما از دیدگاه حکما درباره روش زندگی و سعادت کمتر اطلاع داریم. سخنرانی علیرضا صالحی خصوصیات سنت را بر پایه ابن‌سینا، حکمت عملی سعدی و اشکالات آن بررسی می‌کند.

اخلاق فضیلت در سنت‌های ایرانی، اسلامی و یونانی پرسابقه است. نام‌های مسکویه، فارابی، ابن‌سینا، خواجه نصیرالدین طوسی را بارها به عنوان فیلسوفان مهم فرهنگ و تمدن خود شنیده‌ایم اما از دیدگاه‌های آنها درباره روش زندگی و خوشبختی (سعادت) کمتر اطلاع داریم. آثار فردوسی و سعدی و حافظ را به عنوان متن ادبی خوانده‌ایم و لذت برده‌ایم، اما از حکمت عملیِ موجود در آثار آنها کمتر به عنوان روشی برای بهتر زیستن و حل مسائل عملی بهره گرفته‌ایم. اخلاق فضیلت، رقیب جدیِ مکاتب تکلیف‌گرایی کانتی (=وظیفه‌گرایی)، نتیجه‌گرایی (=پیامدگرایی) و نظریه‌های اخلاقِ شرع‌محور (نظریه امر الاهی) محسوب می‌شود. مکتب اخلاق فضیلت، از خوشبختی و سعادت انسان در همه ساحات زندگی فردی (تهذیب اخلاق)، خانوادگی و اقتصادی (تدبیر منزل)، و عمومی و سیاسی (سیاست مُدُن = کشورداری) بحث می‌کند. در این سخنرانی (که به تاریخ 23 آذر 1395 در جمع دانشجویان و محققان "مرکز تحقیقات تاریخ و اخلاق پزشکی" دانشگاه علوم پزشکی تهران ایراد شده است) مهمترین خصوصیات سنت اخلاق فضیلت حکمای ایرانی، بر طبق اخلاق فلسفی ابن‌سینا و حکمت عملیِ ادیبانه سعدی بیان شده است و از اشکالات این سنت و مشکلات ما در استفاده از آثار آنها سخن به میان می‌آید.