اندیشهفلسفهخردگفتگوحکمتمعناپرسشفرهنگ
دین
جرم ارتداد در روایات
قانونگذار برای ارتداد مجازاتی معین نکرده و این سکوت حاکی از عدم تمایل به جرمانگاری است. سیرۀ اهلبیت و فقهای امامیه بر مدارا با مرتدان دلالت دارد و اعدام ویژهٔ کسانی است که کفر را آشکار کرده و علیه اسلام تبلیغ نمایند.
جرم ارتداد در روایات : مسئلۀ ارتداد و مجازات سنگین آن، جولانگاه افکار و عقاید گوناگون دروندینی، بروندینی و حقوق بشری گردیده و اسباب دغدغهمندی دولتمردان، فقیهان و حقوقدانان را فراهم آورده است. قانونگذار جمهوری اسلامی ایران نیز در هیچ مادّه یا تبصرهای به صورت مستقیم برای جرم ارتداد، کیفر و مجازاتی را معین نکرده و در این زمینه سکوت اختیار نموده است. این سکوت معنادار، از عدم تمایل وی به جرمانگاری ارتداد حکایت میکند. بر اساس روایات و سنّت معصومان ، ارتداد یک گناه و جرم بزرگ محسوب میشود؛ اما در این مقاله اثبات خواهیم کرد که سیرۀ عملی اهل بیت و فقهای امامیه، به جهت وجود برخی مصالح، بر مدارا کردن با مرتدّان و عفو آنها بوده است که خود حاکی از متروک بودن مجازات مرتد میباشد. افزون بر این، بیان خواهیم کرد اطلاق روایاتی که موضوع ارتداد را صرف تغییر دین میدانند، به همراهی با جحد و انکار، تقیید زده میشود. همچنین نشان میدهیم که قبول توبه، اختصاص به مرتدّ ملّی ندارد، بلکه توبۀ مرتدّ فطری نیز پذیرفته شده و آثار توبه بر آن مترتب میگردد.
نتیجهگیری
به نظر میرسد که مرتد فطری کسی است که بر فطرت اسلام متولد شود و حداقل یکی از والدین او مسلمان آگاه باشد و بعد از رسیدن به بلوغ اظهار اسلام نماید، سپس از روی عناد و لجاجت از دین برگردد. قانون گذار اسلامی در هیچ ماده و تبصرهای به صورت مستقیم برای جرم ارتداد مجازاتی معین نکرده و عمداً در مورد این جرم سکوت نموده است. این سکوت معنادار قانونگذار، حاکی از عدم تمایل وی به جرم انگاری ارتداد است. از سوی دیگر، موضوع برخی از روایات ارتداد، صرف تغییر دین و موضوع برخی دیگر از آن روایات، تغییر دین همراه با جحد و انکار است. طبق قواعد اصولی باید روایات مطلق را بر مقید حمل نمود. یک آیه و دو روایت نیز به عنوان شاهد این جمع بیان شد. سنت عملی رسول خدایان و امیر مؤمنان، علی ع در صدر اسلام نیز به عفو مرتدان فطری تعلق گرفته و شواهد تاریخی بسیاری در این زمینه وجود دارد؛ همچنان که امام خمینی نیز در موارد عدیدهای از مجازات مرتدان فطری سر باز زد. چنانچه مرتد فطری به دامان دین برگردد توبه وی پذیرفته میشود و از مجازات اعدام رهایی مییابد. وانگهی، مجازات اعدام، ویژهٔ آن دسته از مرتدان فطری است که علاوه بر لجاجت و عناد، کفر خود را آشکار کرده و علیه دین حنیف اسلام تبلیغ نمایند. سرانجام به نظر میرسد که با توجه به توان فوق العادهٔ رسانههای جهانی و جوسازیهای دشمنان دین و نیز با رعایت قاعدهٔ ((تنفیر)) باید از اجرای حکم اعدام صرف نظر گردد و مجازات مناسب دیگری برای شخص مرتد در نظر گرفته شود، همچنان که می توان به جای واژهٔ ارتداد، از اصطلاحات «پشت کردن به دین»، «از دین برگشتگی)) و ((نابردباری مذهبی)) استفاده نمود تا بار منفی کمتری داشته باشد.
.
.
فایل pdf مقاله جرم ارتداد در روایات
.
.
نویسندگان: سید مصطفی محقق داماد, سید محسن موسوی فر
منابع (نشریه): آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1393 شماره 8
.
.
گفتگو دربارهی این مطلب۰ دیدگاه
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ نخستین صدا، صدای شما باشد.