چرا این کتاب؟
- تمایز میان فرهنگ اصیل و شبهفرهنگ را با نگاهی انتقادی و روشن توضیح می‌دهد.
- نشان می‌دهد غلبه ظاهر بر معنا چه پیامدی برای اندیشه، خلاقیت و زندگی فرهنگی دارد.
- دیدگاه یکی از نویسندگان برجسته معاصر ایران درباره هویت فرهنگی را در اختیار خواننده می‌گذارد.
- نسبت سنت، تجدد و فرهنگ جهانی را همچنان پرسش‌برانگیز و قابل تأمل نگه می‌دارد.
معرفی کتاب
«فرهنگ و شبهفرهنگ» مجموعه‌ای از مقالات و یادداشت‌های محمدعلی اسلامی ندوشن درباره مفهوم فرهنگ، وضعیت فرهنگی جامعه ایران و پیامدهای دور شدن از ریشه‌های فرهنگی است. نخستین مقاله کتاب «بودن یا نبودن فرهنگ» نام دارد و پرسش از معنا و جایگاه فرهنگ را از همان آغاز در مرکز بحث می‌گذارد.
کتاب دو بخش دارد: بخشی شامل مقاله‌هایی که پیش‌تر درباره فرهنگ منتشر شده بودند و بخشی شامل یادداشت‌هایی که نخستین بار در همین کتاب به چاپ رسیده‌اند. نویسنده در پیشگفتارهای چاپ‌های مختلف نیز به پیشینه این نوشته‌ها و دغدغه‌هایی که او را به موضوع کشانده بازمی‌گردد. او همچنین فرهنگ را نیروی راهبر جامعه می‌داند و آن را دیدگاهی می‌شمارد که جهان از رهگذر آن دیده می‌شود.
اسلامی ندوشن در این اثر میان فرهنگ اصیل و آنچه «شبهفرهنگ» می‌نامد تمایز می‌گذارد و درباره خطر جایگزین شدن ظاهر فرهنگ به جای اندیشه، خلاقیت و زندگی فرهنگی هشدار می‌دهد. دغدغه اصلی کتاب حفظ پیوند جامعه با میراث فرهنگی و در عین حال مواجهه آگاهانه با تغییرات جهان جدید است. نویسنده این پیوند را نه نوستالژی گذشته، بلکه شرط شناخت و انتخاب آگاهانه در زمانه تحول می‌داند.
این کتاب برای علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی فرهنگ، تاریخ اندیشه معاصر ایران، ادبیات و مطالعات هویت فرهنگی مناسب است.