چرا این کتاب؟
- تقابل میان ایمانِ ظاهری و عمل اخلاقی را در دل یک داستان پرکشش نشان میدهد.
- مسئله کمک به پناهندگان و مسئولیت انسان در برابر رنج دیگری را به مرکز روایت میآورد.
- از بازآفرینی مصائب مسیح برای نقد قدرت، منفعتطلبی و مناسبات اجتماعی استفاده میکند.
- تحول مانولیوس از بازیگر نقش مسیح به انسانی درگیر با الزامات همان نقش، محور جذاب رمان است.
- فضای تاریخی جامعه یونانی تحت حکومت عثمانی را با مسائل اخلاقی و دینی پیوند میزند.
معرفی کتاب
«مسیح باز مصلوب» رمانی از نیکوس کازانتزاکیس است که ماجرای آن در روستای خیالی لیکووریسی، در آناتولی و زیر حاکمیت عثمانی میگذرد. اهالی روستا طبق سنتی دورهای تصمیم میگیرند نمایش مصائب مسیح را اجرا کنند و بزرگان روستا نقشهای اصلی را میان مردم تقسیم میکنند. مانولیوس، چوپانی جوان و فروتن، برای ایفای نقش مسیح انتخاب میشود و شماری دیگر از اهالی نیز نقش حواریون، یهودا و مریم مجدلیه را بر عهده میگیرند.
آنچه در ابتدا صرفاً تدارک یک نمایش مذهبی است، بهتدریج وارد زندگی واقعی شخصیتها میشود. نقطه عطف داستان هنگامی است که گروهی از پناهندگانِ راندهشده از خانه و کاشانه خود به روستا میرسند و از ساکنان تقاضای کمک میکنند. اکنون کسانی که قرار است داستان مسیح و تعالیم او را به نمایش بگذارند، باید در زندگی واقعی تصمیم بگیرند که با انسانهای گرسنه و بیپناه چگونه رفتار کنند.
کازانتزاکیس از این موقعیت برای طرح تعارض میان صورت و حقیقت ایمان بهره میگیرد. شخصیتها دیگر تنها بازیگر نیستند؛ نقشهایی که پذیرفتهاند آرامآرام بر رفتار و سرنوشتشان اثر میگذارد. مانولیوس بیش از دیگران با معنای نقشی که بر عهده گرفته روبهرو میشود و فاصله میان بازنمایی رنج مسیح و پذیرش عملی پیامدهای اخلاقی آن را تجربه میکند.
رمان از خلال این داستان به موضوعاتی چون ایمان، قدرت، فقر، بیعدالتی، فداکاری و مسئولیت در برابر دیگری میپردازد. پرسش محوری آن را میتوان چنین صورتبندی کرد: اگر تعالیم اخلاقی و دینی از سطح آیین و نمایش به زندگی روزمره وارد شوند، چه چیزی در مناسبات فردی و اجتماعی ما باید تغییر کند؟ همین پرسش «مسیح باز مصلوب» را به یکی از آثار شاخص کازانتزاکیس در پرداخت ادبی کشمکش میان ایمان و عمل تبدیل میکند.
این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که به رمانهای اجتماعی و اخلاقی، ادبیات یونان معاصر و داستانهایی درباره نسبت دین با قدرت و مسئولیت انسانی علاقه دارند. ترجمه محمد قاضی نیز این اثر را با نثری فارسی در اختیار خواننده قرار داده است.