چرا این کتاب؟
- مفهوم «مصرف تظاهری» را که ابتکار خود وبلن است، از خود او می‌خوانید.
- نشان می‌دهد معیارهای طبقه‌ی تنآسا در همه‌ی سطوح جامعه رعایت می‌شوند، نه فقط در میان ثروتمندان.
- لباس، سلیقه، آموزش عالی و باورهای دینی را از زاویه‌ی اقتصادی و اجتماعی بررسی می‌کند.
- نقد فلسفه‌ی سرمایه‌داری و استفاده‌ی نادرست از ثروت را با طنزی تند و خواندنی پیش می‌برد.
- اثری بنیادی برای دانشجویان تاریخ، سیاست، جامعه‌شناسی و روانشناسی دانسته شده است.
معرفی کتاب
«نظریه طبقه تنآسا» نخستین و معروف‌ترین کتاب تورستین وبلن است و بسیاری از معیارهای پذیرفته‌شده‌ی رفتار انسان را به چالش می‌کشد. وبلن با طنزی ویرانگر نشان می‌دهد که معیارهای سلیقه، آموزش، لباس و فرهنگِ طبقه‌ی تنآسا تا چه اندازه توخالی‌اند.
به گفته‌ی او، طبقه‌ی تنآسا معیارهایی را می‌پروراند که افراد در هر سطح از جامعه، به‌گونه‌ای ناگزیر به رعایت آنها می‌شوند. نشانه‌ی بارز عضویت در این طبقه، پرهیز از مشقت کار تولیدی و موفقیت در مصرف تظاهری است. مصرف تظاهری ابتکار شخصی وبلن است و در نگاه انتقادی او، معیار اعتبار در جامعه‌ی مرفه به شمار می‌آید. آماج اصلی نقد او فلسفه‌ی سرمایه‌داری و استفاده‌ی نادرست از ثروت است.
پس از مقدمه‌ی نویسنده، کتاب فصل‌هایی دارد درباره‌ی چشم و هم‌چشمی مالی، تظاهر به تن‌آسایی، مصرف تظاهری، معیارهای مالی در زندگی و در ذوق و سلیقه، و لباس به‌عنوان نمودی از فرهنگ توانگری. فصل‌های بعدی به کناره‌گرفتن از کار تولیدی و محافظه‌کاری، حفظ صفات دیرینه، بقایای زورمندی در امروز، باور به بخت و اقبال، رعایت امور دینی، بقای علایق غیررشک‌انگیز و آموزش عالی می‌پردازند.
به گفته‌ی سی. رایت میلز، وبلن بیشتر یک تاریخ‌دان است تا دانشمند اجتماعی. کتاب را اثری بنیادی برای هر دانشجوی تاریخ، سیاست، جامعه‌شناسی و روانشناسی دانسته‌اند. دوستداران این رشته‌ها و کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی ثروت، نمایش و اعتبار اجتماعی را از نگاهی انتقادی ببینند، از آن بهره می‌برند.
«نکته‌ها و گفتمان‌هایی گوناگون درباره بعضی رویدادهای زندگی امروز وجود دارند که نشان‌دهنده رابطه حیاتی میان کیش‌های انسان‌انگاری و خلق و خو و فرهنگ بربریت‌اند. این امر همچنین بیانگر این است که وجود و تأثیر این کیش‌ها و اجرای منظم دستورهای آنها، تا چه اندازه با نهاد طبقه تنآسا و محرک‌های کنشی اساسی این نهاد ارتباط دارد. بدون اینکه بخواهیم عمل‌کردن به این دستورهای دینی را بستاییم یا تقبیح کنیم، یا بخواهیم ریشه‌های معنوی و فکری آنها را به نقد بکشیم، می‌توانیم نمودهای روزمره کیش‌های انسان‌انگاری کنونی را از نظر اقتصادی، مورد بررسی قرار دهیم. آنچه باید در اینجا به حد کافی مطرح شود، نمودهای محسوس و بیرونی رعایت دستورهای رایج مذهبی است. در بحث حاضر نمی‌خواهیم از ارزش اخلاقی و معنوی زندگی مذهبی، بحثی به میان آوریم. درباره حقیقت و گیرایی اصولی هم که این کیش‌ها بر آنها استوار هستند، گفت‌وگویی نداریم. حتی به بار اقتصادی غیرمستقیم و دوردستی هم که دارند اشاره‌ای نخواهیم کرد. مسئله بسیار پیچیده و مفهوم قضیه، سنگین‌تر از آن است که بتوان تمام شمای آن را به‌آسانی تشریح کرد.»
از فهرست کتاب
- ۱چشم و هم‌چشمی مالی
- ۲تظاهر به تن‌آسایی
- ۳مصرف تظاهری
- ۴معیارهای مالی ذوق و سلیقه
- ۵لباس به‌عنوان نمودی از فرهنگ توانگری
- ۶از کار تولیدی کناره‌گرفتن و محافظه‌کاری
- ۷رعایت امور دینی
- ۸آموزش عالی به‌عنوان نمودی از فرهنگ پول‌مداری