ریشه چهارگان اصل دلیل کافی

«افلاطون آسمانی و کانت شگفتی‌ساز هم‌صدا و با لحنی استوار قاعده‌ای برای روش هرگونه فلسفه‌ورزی، و درواقع هرگونه شناخت به‌طور کلی، مطرح می‌کنند. آن‌ها می‌گویند که ما باید دو قانون را رعایت کنیم، قوانین تجانس و تنویع (نوع‌بندی) و این قوانین باید به تعادل رعایت شوند، نه به بهای یک‌دیگر. قانون تجانس به ما می‌گوید که با گونه‌ها و مشاهدهٔ همانندی‌ها و تطابق‌ها آغاز کرده، و این گونه‌ها را در انواع، و انواع را نیز در اجناس یکی کنیم، تا این که نهایتاً به بالاترین مفهومی که همه‌چیز را دربرمی‌گیرد برسیم. چون این قانونْ استعلایی و جزء لاینفک قوهٔ تعقل ماست و پیش‌فرض می‌گیرد که طبیعت با آن هماهنگ است، فرضی که تعبیرش این قاعدهٔ قدیمی است: «شمار ذوات نباید به‌نحو غیرضروری افزایش یابد». از سوی دیگر، کانت قانون تنویع را این‌طور بیان می‌کند: «تنوعات ذوات نباید به‌نحو غیرضروری کاهش یابد». لذا قانون تنویع مستلزم این است که ما انواعی را که تحت یک مفهوم جنسی فراگیر یکی شده‌اند، و نیز گونه‌های بالاتر و پایین‌تری را که تحت این انواع دسته‌بندی شده‌اند، به وضوح از یک‌دیگر متمایز سازیم. این قانون از ما می‌خواهد که مراقب باشیم پرش نکنیم، و درواقع گونه‌های پایین‌تر یا حتی افراد را مستقیماً زیر مفهوم جنسی دسته‌بندی نکنیم. زیرا هر مفهومی باز می‌تواند به مفاهیم پایین‌تری تقسیم شود، و حتی یک مفهوم هم تا سطح ادراک شهودی صرف پایین نمی‌آید. کانت می‌آموزاند که هردوی این قوانین اصول اساسی و استعلایی قوهٔ تعقل (vernunft) ما هستند که تطابق امور با این قوانین را به‌طور پیشینی مسلم فرض می‌کند. ظاهراً افلاطون همین مطلب را به شیوهٔ خود بیان کرده، می‌گوید این قواعدی که سراسر علم به وجود آمدنش را مدیون آن‌هاست همراه آتش پرومته از ملأ اعلا بر ما نازل شده‌اند.»