عباس معروفى

عباس معروفی در ۱۷ مه ۱۹۵۷، برابر با ۲۷ اردیبهشت ۱۳۳۶، در تهران به دنیا آمد. او در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ادبیات نمایشی خواند و در کنار نویسندگی، مدتی به تدریس ادبیات پرداخت. نخستین مجموعه داستانش، «روبه‌روی آفتاب»، در سال ۱۳۵۹ منتشر شد و فعالیت ادبی او در ادامه حوزه‌های داستان، رمان، نمایشنامه و مطبوعات را دربرگرفت.

معروفی بیش از همه با رمان «سمفونی مردگان» شناخته می‌شود که در سال ۱۳۶۸ منتشر شد و از آثار شاخص داستان‌نویسی معاصر فارسی به شمار می‌آید. این رمان با ساختاری چندصدایی و بهره‌گیری از شیوه‌هایی چون جریان سیال ذهن، سرگذشت فروپاشی یک خانواده را در اردبیل روایت می‌کند. «سال بلوا»، «پیکر فرهاد»، «فریدون سه پسر داشت»، «ذوب‌شده» و «تماماً مخصوص» نیز از رمان‌های مهم او هستند. در داستان‌های معروفی، مناسبات خانوادگی و اجتماعی، سرکوب فردیت، حافظه، مرگ، تنهایی و تجربه زیستن در کشاکش تحولات سیاسی و اجتماعی حضوری پررنگ دارند.

بخش مهم دیگری از کارنامه معروفی به فعالیت مطبوعاتی و فرهنگی او مربوط است. او مجله ادبی «گردون» را در سال ۱۳۶۹ پایه‌گذاری کرد و سردبیری آن را بر عهده داشت. این نشریه به یکی از محافل مهم ادبی آن دوره تبدیل شد، اما فعالیتش سرانجام متوقف شد. معروفی پس از فشارهای سیاسی و توقیف «گردون»، در میانه دهه ۱۳۷۰ ایران را ترک کرد و در آلمان ساکن شد.

معروفی در آلمان نیز فعالیت فرهنگی خود را ادامه داد و در برلین «خانه هنر و ادبیات هدایت» را بنیان گذاشت؛ فضایی که با کتاب‌فروشی، نشر و برگزاری کلاس‌های داستان‌نویسی پیوند داشت. او در دوران مهاجرت همچنان به نوشتن و انتشار آثار ادبی پرداخت و بخشی از آثارش نیز به زبان‌های دیگر ترجمه شد.

عباس معروفی پس از ابتلا به سرطان، در ۱ سپتامبر ۲۰۲۲، برابر با ۱۰ شهریور ۱۴۰۱، در برلین درگذشت. میراث ادبی او بیش از هر چیز با تجربه‌گرایی در فرم رمان، روایت چندصدایی و آمیختن سرگذشت فردی و خانوادگی با تاریخ و جامعه معاصر ایران شناخته می‌شود.