چارلز مان

چارلز سی. مان، متولد ۱۹۵۵، نویسنده و روزنامه‌نگار علمی آمریکایی است. او در نوشته‌های خود تاریخ، باستان‌شناسی، بوم‌شناسی، علم و سیاست عمومی را به هم پیوند می‌دهد و کوشیده است روایت‌های رایج درباره گذشته انسانی و پیامدهای محیط‌زیستی تمدن را بازنگری کند. مان برای نشریاتی مانند Science، The Atlantic و National Geographic نوشته و به دلیل نثر روشن و توانایی در ترکیب پژوهش علمی با روایت تاریخی شناخته می‌شود.

شهرت اصلی او با کتاب «۱۴۹۱: مکاشفات تازه درباره قاره آمریکا پیش از کلمب» به دست آمد. در این کتاب، مان با تکیه بر یافته‌های باستان‌شناسی، مردم‌شناسی و بوم‌شناسی نشان می‌دهد که جوامع بومی آمریکا پیش از ورود اروپاییان بسیار پرجمعیت‌تر، پیچیده‌تر و اثرگذارتر بر محیط‌زیست خود بوده‌اند از آنچه در روایت‌های سنتی تصور می‌شد. این کتاب جایزه ارتباطات آکادمی ملی علوم آمریکا را دریافت کرد و در گسترش فهم عمومی از تاریخ پیشاکلمبی نقش چشمگیری داشت.

در کتاب «۱۴۹۳: کشف جهان تازه‌ای که کلمب پدید آورد»، مان به پیامدهای جهانی تبادل کلمبی می‌پردازد؛ یعنی جابه‌جایی گسترده گیاهان، جانوران، بیماری‌ها، انسان‌ها و کالاها میان قاره‌ها پس از ۱۴۹۲. او نشان می‌دهد که جهان مدرن تنها محصول سیاست و اقتصاد نیست، بلکه بر پایه دگرگونی‌های زیستی و بوم‌شناختی گسترده شکل گرفته است. کتاب دیگر او، «جادوگر و پیامبر»، منازعه دو نگرش بزرگ درباره آینده بشر و محیط‌زیست را بررسی می‌کند: اعتماد به نوآوری فناورانه از یک سو و تأکید بر محدودیت‌های طبیعی و ضرورت مهار مصرف از سوی دیگر.

مان در مقاله «زایش دین» که در سال ۲۰۱۱ در National Geographic منتشر شد، به گوبکلی‌تپه در ترکیه پرداخت؛ محوطه‌ای باستانی که برخی باستان‌شناسان آن را از کهن‌ترین سازه‌های آیینی شناخته‌شده می‌دانند. او در این گزارش این پرسش را طرح کرد که آیا دین و آیین‌های جمعی ممکن است پیش از کشاورزی سازمان‌یافته نقشی محرک در پیدایش اجتماعات پیچیده داشته باشند، نه اینکه صرفاً محصول کشاورزی و شهرنشینی باشند. اهمیت کار مان در همین توانایی اوست: تبدیل پژوهش‌های تخصصی علمی و تاریخی به روایت‌هایی دقیق، خواندنی و پرسش‌برانگیز درباره منشأ جهان انسانی امروز.