فریبرز رئیس‌دانا

فریبرز رئیس‌دانا در ۲۹ دی ۱۳۲۳ در تهران، در خانواده‌ای زمین‌دار در منطقه بوئین‌زهرا، به دنیا آمد. او تحصیلات دانشگاهی خود را ابتدا در دانشگاه تهران در رشته کشاورزی آغاز کرد اما به دلیل فعالیت‌های سیاسی از آن دانشگاه اخراج شد. سپس در دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی) در رشته اقتصاد ادامه تحصیل داد و در نهایت دوره دکترای اقتصاد و علوم سیاسی را در مدرسه اقتصاد لندن (LSE) گذراند.

او در طول زندگی حرفه‌ای خود همزمان به تدریس دانشگاهی اقتصاد، نویسندگی، ترجمه، روزنامه‌نگاری و فعالیت سیاسی-اجتماعی پرداخت. رئیس‌دانا عضو هیئت اجرایی کانون نویسندگان ایران و از مدافعان سرشناس حقوق کارگران بود و در آثار تخصصی خود مباحثی چون پول و تورم، توسعه‌نیافتگی اجتماعی-اقتصادی و اقتصاد سیاسی جهانی‌سازی را بررسی کرده است. به‌دلیل اظهارنظر درباره طرح تعدیل اقتصادی و حذف یارانه‌ها و نیز فعالیت‌های مطبوعاتی و سیاسی‌اش، چندین بار بازداشت شد و در یکی از این پرونده‌ها به یک سال حبس تعزیری محکوم گردید.

از نظر فکری، رئیس‌دانا خود را همواره پیرو آرمان‌های سوسیالیستی و مارکسیستی می‌دانست و معتقد بود رهایی از فقر و نابرابری تنها از طریق چنین آرمان‌هایی ممکن است. او با سیاست‌های اقتصادی لیبرالی و نولیبرالی و آنچه «انتقال منابع و سرمایه‌ها به گروه‌های خاص» می‌خواند، به‌شدت مخالف بود و در تحلیل‌های خود دولت‌ها را غالباً واسطه‌ای گذرا در خدمت منافع اقتصادی معین می‌دید. فعالیت‌های او به حوزه اقتصاد محدود نمی‌شد و شامل نقد ادبی، شعر و نوشتار درباره ادبیات فارسی معاصر نیز بود.

رئیس‌دانا در ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ در بیمارستان تهران‌پارس بر اثر ابتلا به ویروس کرونا درگذشت. پس از مرگ او، چهره‌های گوناگون از طیف‌های فکری مختلف، از جمله موافقان و مخالفان دیدگاه‌های اقتصادی‌اش، بر شخصیت اخلاقی و صراحت بیان او تأکید کردند.