علم به ما نشان میدهد که جهان چگونه کار میکند، اما الهیات به ما کمک میکند تا بفهمیم جهان چرا وجود دارد و چه معنایی دارد.
ایان باربور (۱۹۲۳–۲۰۱۳) فیزیکدان، الهیدان و فیلسوف برجسته آمریکایی بود که به عنوان بنیانگذار حوزه نوین «علم و دین» شناخته میشود. او با ارائه الگوی چهارگانه تعامل میان علم و دین (تعارض، استقلال، گفتوگو و تلفیق)، چارچوبی روششناختی برای بررسی نسبت میان کشفیات علمی و باورهای دینی تدوین کرد. باربور در سال ۱۹۹۹ برنده جایزه معتبر تمپلتون شد.
ایان گریم باربور در سال ۱۹۲۳ در پکن چین (از والدینی آمریکایی که استاد دانشگاه بودند) متولد شد. او تحصیلات عالی خود را در رشته فیزیک آغاز کرد و موفق به دریافت مدرک دکتری فیزیک از دانشگاه شیکاگو شد، جایی که تحت نظر فیزیکدانان بزرگی همچون انریکو فرمی پژوهش میکرد. اما علاقه عمیق او به مباحث اخلاقی و الهیاتی باعث شد تا پس از چند سال تدریس فیزیک، به دانشگاه ییل برود و مدرک الهیات خود را نیز دریافت کند. او سپس سالها به عنوان استاد فیزیک و استاد دین در کالج کارلتون در مینهسوتا به تدریس و پژوهش پرداخت.
بزرگترین دستاورد باربور، سازماندهی و روشمند ساختن گفتوگوی میان علم و دین بود. کتاب ساختارشکن او با عنوان «مسائل علم و دین» (Issues in Science and Religion - ۱۹۶۶) رسماً این مبحث را به عنوان یک حوزه پژوهشی آکادمیک و مستقل تثبیت کرد. باربور در آثار بعدی خود، بهویژه کتاب «دین در عصر علم» (Religion in an Age of Science)، مدل چهارگانه مشهور خود را برای دستهبندی روابط علم و دین ارائه داد: ۱) تعارض (Conflict)، ۲) استقلال (Independence)، ۳) گفتوگو (Dialogue)، و ۴) تلفیق یا یکپارچگی (Integration).
باربور همچنین از مدافعان «واقعگرایی انتقادی» (Critical Realism) در هر دو حوزه علم و الهیات بود؛ بدین معنا که هم قوانین علمی و هم گزارههای دینی را توصیفهایی استعاری اما اشارهکننده به واقعیتی مستقل میدانست. او در فلسفه دین و الهیات تحت تأثیر «فلسفه پویشی» (Process Philosophy) آلفرد نورث وایتهد قرار داشت و کوشید تا تصوری از خدا ارائه دهد که با یافتههای تکاملی و فیزیک کوانتوم سازگار باشد. ایان باربور در سال ۲۰۱۳ درگذشت.
