اندیشمند خارجی
ایوان ایلیچ
Ivan Illichفلسفه اجتماعی، نقد مدرنیته، نظریه نهادیاتریشی۱۹۲۶–۲۰۰۲
مدرسه به نهادی تبدیل شده است که افراد را آموزش می‌دهد تا خدمات نهادها را مصرف کنند، نه اینکه خود یاد بگیرند.
زندگی و اندیشه
ایوان ایلیچ فیلسوف، کشیش سابق، جامعه‌شناس و منتقد برجسته نهادهای مدرن است. او با کتاب‌های جنجالی خود مانند «مدرسه‌زدایی از جامعه» و «حدود پزشکی» به نقد رادیکال ساختارهای صنعتی، آموزش اجباری و سیستم‌های درمانی مدرن پرداخت. اندیشه‌های ایلیچ تأثیری عمیق بر جنبش‌های نقد فناوری، پایداری زیست‌محیطی و نظریه‌های جایگزین توسعه گذاشت.
ایوان ایلیچ در سال ۱۹۲۶ در وین به دنیا آمد. او در رشته‌های شیمی، تاریخ، الهیات و فلسفه در دانشگاه‌های رم و فلورانس تحصیل کرد و به چندین زبان تسلط داشت. ایلیچ ابتدا به عنوان کشیش کاتولیک در نیویورک مشغول به کار شد و سپس مرکز ارتباطات بین‌المللی (CIDOC) را در کوئرناواکای مکزیک تأسیس کرد؛ مرکزی که به موضعی محوری برای نقد نهادی و مباحثه درباره توسعه و مدرنیته تبدیل شد.
ایلیچ در دهه ۱۹۷۰ با نگارش سلسله‌آثاری افشاگرانه به شهرت جهانی رسید. او در اثر مشهور خود «مدرسه‌زدایی از جامعه» (۱۹۷۱)، آموزش آموزشگاهی و اجباری را عاملی برای انحصار معرفت و تضعیف یادگیری خودانگیخته دانست. او در کتاب «حدود پزشکی» (۱۹۷۵) نقد مشابهی را متوجه نظام پزشکی مدرن کرد و نشان داد که چگونه طب صنعتی با تولید بیماری‌های ناشی از درمان (ایاتروژنز)، توانایی طبیعی انسان برای مواجهه با درد، بیماری و مرگ را سلب می‌کند.
در مرکز تفکر فلسفی ایلیچ مفهوم «هم‌زیستی» یا «ابزار نوین هم‌سازی» (Conviviality) قرار دارد؛ او معتقد بود ابزارها و فناوری‌ها نباید بر انسان تسلط یابند یا روابط انسانی را به انحصار نهادها درآورند، بلکه باید توانمندی و خودگردانی فردی و جمعی را تقویت کنند. ایلیچ تا پایان عمر در سال ۲۰۰۲ به عنوان استادیار و پژوهشگر در دانشگاه‌های مختلف جهان به تدریس و نقد ساختارهای مدرن ادامه داد.
