اندیشمند ایرانی
محمد صنعتی
Mohammad Sanatiروانکاوی و نقد ادبیایرانی
در جامعه ما خشونت جواب می‌دهد: این باوری است که در جامعه ما به وجود آمده و همه انگار در ستایش آن حرف می‌زنند و با آن زندگی می‌کنند… اگر در جامعه‌ای چنین باوری به وجود آید، من به حال آن به شدت تاسف می‌خورم؛ چون آن جامعه در حقیقت علیه خود قیام کرده و باید گفت با خودش عناد دارد.
زندگی و اندیشه
محمد صنعتی (متولد ۱۳۲۴ در اصفهان) روان‌پزشک، روان‌کاو، نویسنده و منتقد ادبی ایرانی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران است. او از پیشگامان معرفی و گسترش روانکاوی در ایران به‌شمار می‌رود و در سال ۲۰۱۹ جایزه «خدمات فوق‌العاده شایان تقدیر به روانکاوی» را از انجمن بین‌المللی روانکاوی (IPA) دریافت کرد. آثار او عمدتاً در حوزه تحلیل روان‌شناختی ادبیات، سینما و فرهنگ ایرانی متمرکز است.
محمد صنعتی در سال ۱۳۲۴ در اصفهان زاده شد. تحصیلات ابتدایی را در دبستان هدایت و متوسطه را در دبیرستان سعدی گذراند و در سال ۱۳۴۲ دیپلم گرفت. همان سال وارد دانشکده پزشکی دانشگاه تهران شد و در ۱۳۴۹ فارغ‌التحصیل گردید. پس از آن برای ادامه تحصیلات تخصصی به انگلستان رفت و دوره روان‌پزشکی را در انستیتو روان‌پزشکی لندن به پایان رساند. او عضو کالج سلطنتی روان‌پزشکان انگلستان است و پس از بازگشت به ایران، از دهه ۱۳۶۰ به‌عنوان عضو هیئت علمی و دانشیار گروه روان‌پزشکی بیمارستان روزبه و دانشگاه علوم پزشکی تهران مشغول به کار شد.
صنعتی از نخستین کسانی است که روانکاوی و روان‌درمانی تحلیلی را به‌صورت جدی و آکادمیک در ایران پیگیری کرد. او از آذر ۱۳۶۴ روان‌درمانی و گروه‌درمانی تحلیلی را در تهران آغاز کرد و سال‌ها مسئول کمیته روان‌درمانی انجمن روان‌پزشکان ایران و رئیس واحد روان‌درمانی بیمارستان روزبه بود. تلاش‌های او در دهه‌های بعد به گنجاندن روان‌درمانی در برنامه‌های تخصصی دانشگاهی و برگزاری نخستین کنگره‌های روانکاوی در ایران انجامید. در سال ۲۰۱۹ انجمن بین‌المللی روانکاوی (IPA) که توسط زیگموند فروید پایه‌گذاری شده، جایزه «خدمات فوق‌العاده شایان تقدیر به روانکاوی» را به‌سبب وقف زندگی حرفه‌ای‌اش برای اعتلای اندیشه روانکاوانه در ایران به او اهدا کرد.
آثار مهم صنعتی در مرز روانکاوی، ادبیات و سینما قرار دارد. از جمله کتاب‌های او می‌توان به «صادق هدایت و هراس از مرگ» (تحلیل روانکاوانه بوف کور و جهان هدایت)، «تحلیل‌های روان‌شناختی در هنر و ادبیات» و «زمان و نامیرایی در سینمای تارکوفسکی» اشاره کرد. او در این آثار با رویکرد میان‌رشته‌ای، مفاهیم روانکاوی را برای خوانش متون ادبی و فیلم‌های سینمایی به‌کار می‌گیرد و به موضوعاتی چون مرگ، اسطوره، ذهنیت و فرهنگ معاصر ایران می‌پردازد. صنعتی همچنین در حوزه فیلمنامه‌نویسی تلویزیونی و سینمایی با نام مستعار «محمد آذری» فعالیت داشته است.
