پیتر برگر

پیتر لودویگ برگر در ۱۷ مارس ۱۹۲۹ در وین زاده شد و پس از مهاجرت به ایالات متحده، تحصیلات و فعالیت علمی خود را در فضای دانشگاهی آمریکا پی گرفت. او در جامعه‌شناسی دین، جامعه‌شناسی معرفت و نظریه اجتماعی شهرت یافت و سال‌ها در دانشگاه‌های مختلف، از جمله دانشگاه بوستون، تدریس و پژوهش کرد.

مهم‌ترین اثر نظری برگر کتاب «ساخت اجتماعی واقعیت» است که آن را همراه با توماس لاکمن در سال ۱۹۶۶ منتشر کرد. این کتاب نشان می‌دهد که واقعیت اجتماعی امری صرفاً داده‌شده و طبیعی نیست، بلکه از خلال کنش‌ها، نهادها، زبان، عادت‌ها و فرایندهای اجتماعی ساخته و تثبیت می‌شود. فرمول مشهور این اثر، یعنی اینکه جامعه محصول انسان است، جامعه واقعیتی عینی است و انسان محصول جامعه است، از بنیادی‌ترین ایده‌های جامعه‌شناسی معرفت معاصر به‌شمار می‌آید.

برگر در جامعه‌شناسی دین نیز جایگاهی مهم دارد. او در آثاری مانند «سایبان مقدس» کوشید نشان دهد دین چگونه به جهان اجتماعی معنا، نظم و مشروعیت می‌بخشد. او در دوره‌ای از نظریه سکولاریزاسیون دفاع می‌کرد، اما بعدها در داوری خود تجدیدنظر کرد و تأکید نمود که مدرنیته الزاماً به نابودی دین نمی‌انجامد؛ بلکه بیش از هر چیز، کثرت‌گرایی دینی و امکان انتخاب میان جهان‌بینی‌های گوناگون را افزایش می‌دهد.

در آثار متأخرتر، از جمله «اعتقاد بدون تعصب» که با آنتون زیدرولد نوشت، برگر به مسئله زیستن در جهان متکثر پرداخت؛ جهانی که در آن انسان‌ها می‌توانند باورهای جدی دینی یا اخلاقی داشته باشند، اما هم‌زمان ناچارند با مخالفان خود در صلح مدنی و گفت‌وگو زندگی کنند. اهمیت برگر در این است که جامعه‌شناسی دین و معرفت را با پرسش‌های زنده مدرنیته، ایمان، شک، نسبی‌گرایی و بنیادگرایی پیوند زد. او در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۷ درگذشت.