روبر برسون

روبر برسون در ۲۵ سپتامبر ۱۹۰۱ در بروموthird‌-سور-آلیه، در مرکز فرانسه، به دنیا آمد. او پیش از سینما به نقاشی و عکاسی پرداخت و در دهه ۱۹۳۰ وارد سینما شد؛ در این دوره بر فیلم‌نامه و چند اثر کوتاه کار کرد. نخستین فیلم بلند او «فرشتگان گناه» (۱۹۴۳) بود که درباره زندگی راهبه‌ها ساخته شد و پس از آن «بانوان بوا دو بولونی» (۱۹۴۵) را ساخت. در جنگ جهانی دوم مدتی در اردوگاه اسیران جنگی آلمان زندانی بود.

شهرت جهانی او با «خاطرات یک کشیش دهکده» (۱۹۵۱) آغاز شد؛ اقتباسی از رمان ژرژ برنانوس که سبک بالغ او را نشان داد. «محکوم به اعدامی گریخت» (۱۹۵۶) روایتی دقیق از فرار یک زندانی در دوران اشغال است و «جیب‌بر» (۱۹۵۹) به مفهوم رستگاری از رهگذر عشق می‌پردازد. «محاکمه ژاندارک» (۱۹۶۲) بر پایه اسناد واقعی دادگاه ژاندارک ساخته شد. از دیگر آثار مهم او «به‌خت‌آزمایی بالتازار» (۱۹۶۶)، «موشت» (۱۹۶۷)، «یک زن ملایم» (۱۹۶۹)، «چهار شب یک رؤیابین» (۱۹۷۱)، «لانسلو دریاچه» (۱۹۷۴)، «شیطان شاید» (۱۹۷۷) و «پول» (۱۹۸۳) است. «پول» که اقتباسی از داستانی از تولستوی بود، جایزه کارگردانی جشنواره کن را برایش به ارمغان آورد.

برسون سینمای خود را «سینماتوگراف» می‌نامید و آن را از «سینمای فیلم‌برداری‌شده تئاتر» متمایز می‌کرد. او در برابر بازیگری نمایشی، «مدل‌ها» را به کار می‌گرفت: افراد غیرحرفه‌ای که با تکرار بی‌شمار صحنه‌ها از هرگونه بازی آگاهانه و احساسات‌نمایی دور می‌شدند. در سبک او صدا و تصویر هر یک نقشی مستقل دارند، ریتم و حذف اهمیت می‌یابد و دست‌ها، نگاه‌ها و اشیا بار روایی بسیاری بر دوش می‌کشند. موسیقی در فیلم‌هایش بسیار کم و حساب‌شده است.

از نظر مضمون، آثار او با دغدغه‌هایی چون سرنوشت و آزادی، لطف الهی، رنج بی‌گناهان و امکان رستگاری گره خورده است. نقدهای او را غالباً متأثر از کاتولیسیسم و به‌ویژه تأملات ژانسنیستی درباره تقدیر دانسته‌اند، هرچند خود او چنین برچسبی را نمی‌پسندید. «یادداشت‌هایی درباره سینماتوگراف» (۱۹۷۵)، مجموعه‌ای از ملاحظات فشرده درباره هنر فیلم، از منابع کلیدی بحث‌های زیباشناسی سینماست. برسون در ۱۸ دسامبر ۱۹۹۹ در پاریس درگذشت.