آنسلم قدیس

آنسلم در سال ۱۰۳۳ میلادی در آئوستا (واقع در شمال ایتالیای امروزی) متولد شد. او در جوانی به دیر بندیکتی صومعه‌سرای بک در نرماندی پیوست و تحت نظر استادش لانفرانک به تحصیل الهیات و منطق پرداخت. آنسلم بعدها جانشین لانفرانک شد و سرانجام به مقام اسقف اعظم کانتربوری در انگلستان رسید؛ انتصابی که او را درگیر کشمکش‌های شدید سیاسی و الهیاتی با پادشاهان وقت انگلستان بر سر استقلال کلیسا کرد.

مهم‌ترین دستاورد فلسفی آنسلم، تدوین «برهان وجودی» (Ontological Argument) در کتاب معروفش «پروسلوگیون» (Proslogion) است. او خدا را به عنوان «موجودی که بزرگ‌تر از آن قابل تصور نیست» تعریف کرد و ارگومان آورده که چنین موجودی نمی‌تواند صرفاً در ذهن وجود داشته باشد، بلکه باید در واقعیت نیز موجود باشد. اثر مهم دیگر او «منولوگیون» (Monologion) نام دارد که در آن به دلایل عقلانی و ناعلی برای خصوصیات ذات الهی می‌پردازد.

نگاه فلسفی آنسلم بر شعار معروف «ایمان می‌ورزم تا بفهمم» (Credo ut intelligam) استوار بود. او عقل را ابزاری برای انکار یا جایگزینی ایمان نمی‌دانست، بلکه بر این باور بود که ایمان، نقطه آغاز درک عقلانی است و عقل وظیفه دارد محتوای ایمان را تبیین و روشن کند. تفکر آنسلم زمینه‌ساز رشد فلسفه مدرسی یا اسکولاستیک در قرون وسطی شد و تأثیری عمیق بر فیلسوفان پس از خود، از توماس آکویناس تا دکارت و کانت، بر جای گذاشت.