چرا این کتاب؟
- برای فهم یکی از مفاهیم مهم مکاینتایر در پیوند معرفت، روایت و سنت.
- برای آشنایی با نقش روایت در عبور از بحرانهای فکری و فلسفی.
- برای خواندن متنی کوتاه اما اثرگذار در فلسفه علم و معرفتشناسی.
- برای علاقهمندان فلسفه اخلاق، فلسفه علم و نقد تجدد.
معرفی کتاب
«بحران معرفتشناختی» اثری از آلاسدیر مکاینتایر است که به یکی از پرسشهای مهم فلسفه میپردازد: وقتی نظام مفهومی ما دیگر توان توضیح تجربهها و تعارضها را ندارد، چگونه میتوان از بحران عبور کرد؟ مکاینتایر این وضعیت را بحران معرفتشناختی مینامد؛ لحظهای که نه فقط پاسخها، بلکه خود شیوه پرسیدن و فهمیدن مسئلهدار میشود.
در این کتاب، روایت نقش محوری دارد. مکاینتایر نشان میدهد انسانها بحرانهای معرفتی را در قالب داستانها، سنتها و بازسازیهای تاریخی میفهمند. روایت به ما امکان میدهد گذشته را تفسیر کنیم، شکست چارچوبهای پیشین را بفهمیم و امکانهای تازهای برای آینده تصور کنیم. از این نظر، روایت نه امر تزئینی، بلکه بخشی از عقلانیت و فهم انسانی است.
جایگاه این اثر در اندیشه مکاینتایر با پروژه بزرگتر او درباره سنت، عقلانیت و نقد فلسفه اخلاق مدرن پیوند دارد. مکاینتایر معتقد است اندیشهها در خلأ شکل نمیگیرند و داوری عقلانی نیز بدون فهم تاریخ و سنتهای فکری ممکن نیست. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که به معرفتشناسی، فلسفه علم، روایت، سنت و بحرانهای فکری مدرن علاقه دارند.
بحران معرفتشناختی چیست؟ ابتدا وضعیت افراد عادی را در نظر بگیرید که در چنین بحرانهایی در غلتیدهاند. مثلاً کسی را در نظر بگیرید که باور داشته که نزد کارفرمایان و همکارانش از اعتبار بالائی برخوردار است و ناگهان از کار اخراج میشود یا کسی که برای عضویت در باشگاهی که فکر میکرده همه اعضای آن دوستانش هستند اقدام کرده و از ورود به آن محروم میشود، یا کسی که عاشق میشود و نیاز دارد بفهمد معشوق او واقعاً چه احساسی نسبت به او دارد، یا کسی که عشق خود را به دیگری از دست داده و میخواهد بداند چگونه میتوانسته در اینباره ، چنین به اشتباه افتاده باشد. در مورد همۀ این گونه افراد، چگونگی رابطۀ «آنچه به نظر میرسد وجود دارد » با «آنچه واقعاً وجود دارد »، اهمیت مییابد…