چرا این کتاب؟
- نویسنده صریحاً می‌گوید کتاب تطبیق آراء، تفسیر هگل بر پایهٔ فیلسوفان اسلامی یا نقد آن‌ها در سایهٔ هگل نیست، و همین شیوهٔ «گفت‌وگو» آن را از کتاب‌های تطبیقی متمایز می‌کند.
- در پیش‌گفتار شش دلیل برای اهمیت هگل می‌آورد، از جمله جایگاه او در مابعدالطبیعه و بازتاب اندیشه‌اش در فهم مدرنیته.
- سه مفهوم محوری هگلی، یعنی صیرورت، ایدهآلیسم و دیالکتیک، در فصل‌هایی جداگانه بررسی می‌شوند.
- بحث ایدهآلیسم از ایدهآلیسم ظنی و تجربی تا ایدهآلیسم مطلق را دنبال می‌کند و رویکردهای ماهوی و وجودی را به میان می‌آورد.
- نویسنده فلسفهٔ اسلامی را سنتی زنده می‌داند که باید با پرسش‌های روزگار خود پیوند بخورد.
معرفی کتاب
«گفتوگویی میان هگل و فیلسوفان اسلامی: صیرورت، دیالکتیک و ایدهآلیسم» نوشتهٔ سید حمید طالبزاده است و نشر هرمس آن را منتشر کرده است. نویسنده در پیش‌گفتار می‌نویسد که این گفت‌وگو به معنای درست کلمه آزمون معاصرت فلسفهٔ اسلامی و مواجهه با اندیشهٔ غربی است که هگل «نمایندهٔ تام‌الاختیار» آن است. او تأکید می‌کند که کتاب درصدد تطبیق آراء نیست، رأی هیچ فیلسوفی را بر دیگری تحمیل نمی‌کند، و نه هگل را بر حسب فیلسوفان اسلامی تفسیر می‌کند و نه آنان را در سایهٔ هگل نقد می‌کند.
طالبزاده در پیش‌گفتار دلایل اهمیت این گفت‌وگو را برمی‌شمارد: هگل مابعدالطبیعه‌ای است که سنت فلسفی از افلاطون تا قرن نوزدهم را به کامل‌ترین صورت عرضه کرده؛ فیلسوفی است که مدرنیته را به خودآگاهی رسانده؛ بیانی مدرسی و استدلالی دارد که گفت‌وگو با او را آسان می‌کند؛ فلسفه را صورت نهایی و عقلانی دین می‌داند؛ از عرفان مسیحی، از جمله اکهارت و یاکوب بومه، تأثیر پذیرفته؛ و امروز از رهگذر هایدگر و درس‌گفتارهای الکساندر کوژو نیز در مرکز توجه است. او فلسفه را هم ریشه‌دار در میراث گذشتگان و هم پیوسته با زندگانی و پرسش‌های روزگار می‌داند.
بر پایهٔ فهرست کتاب، بخش‌هایی از آن به مفهوم‌هایی چون عدم و صیرورت می‌پردازد. بخش سوم به «ایدهآلیسم» اختصاص دارد و فصل‌هایی دربارهٔ ایدهآلیسم ظنی، ایدهآلیسم تجربی، ایده به منزلهٔ معمار و ایدهآلیسم مطلق دارد. بخش چهارم دربارهٔ «دیالکتیک» است و فصل‌هایی چون «حمل بنیادین»، «قدرت مهارناپذیر سلب»، «ایده به منزلهٔ ارگانیسم» و «جمال و جلال» را در بر می‌گیرد.
کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان فلسفه، به‌ویژه کسانی که به فلسفهٔ اسلامی، هگل و ایدهآلیسم آلمانی علاقه دارند و می‌خواهند دو سنت را بدون تحمیل یکی بر دیگری در برابر هم بگذارند، مناسب است.
بنابراین، گفت‌وگوی فیلسوفان اسلامی با هگل به معنای درست کلمه آزمون معاصرت فلسفهٔ اسلامی و مواجهه با اندیشهٔ غربی است که هگل نمایندهٔ تام‌الاختیار آن است. این نوشته درصدد تطبیق میان آراء هگل و فیلسوفان اسلامی نیست. در این نوشته رأی هیچ فیلسوفی بر دیگری تحمیل نمی‌شود. بنای این نوشته تفسیر آراء هگل برحسب آراء فیلسوفان اسلامی نیست. همچنین مقصود از این نوشته نقد آراء فیلسوفان اسلامی در سایهٔ اندیشهٔ هگل نیست. این نوشته‌ای در میان است. می‌کوشد تا به معاصرت بیندیشد و راهی برای تفکر جستجو کند. این راه البته بدون استمداد از اندیشمندان بزرگ میسر نیست.
از فهرست کتاب
- ۱فصل چهارم: ایدهآلیسم ظنی
- ۲فصل پنجم: ایدهآلیسم تجربی
- ۳فصل ششم: ایده به منزلهٔ معمار
- ۴فصل هفتم: ایدهآلیسم مطلق
- ۵فصل هشتم: نگرشی متفاوت
- ۶فصل نهم: حمل بنیادین
- ۷فصل دهم: قدرت مهارناپذیر سلب
- ۸فصل یازدهم: ایده به منزلهٔ ارگانیسم
- ۹فصل دوازدهم: جمال و جلال