چرا این کتاب؟
- برای خواندن روایتی چندصدایی و متفاوت از فروپاشی یک خانواده ایرانی.
- برای مواجهه با بازآفرینی معاصر مضمون هابیل و قابیل و برادرکشی.
- برای تأمل در تعارض سنت، آزادی فردی، عشق و اقتدار پدرسالارانه.
- برای آشنایی با کاربرد جریان سیال ذهن و ساختار موومانوار در رمان فارسی.
- برای شناخت بخشی از فضای اجتماعی ایران در میانه قرن چهاردهم شمسی.
معرفی کتاب
«سمفونی مردگان» از شناختهشدهترین رمانهای عباس معروفی است؛ داستان خانواده اورخانی در اردبیل که اختلاف میان اعضای آن بهتدریج به فروپاشی و تراژدی میانجامد. در مرکز این کشمکش، دو برادر قرار دارند: آیدین، جوانی شاعر و کتابخوان که میخواهد مسیر خود را انتخاب کند، و اورهان که به سنتهای پدر وفادار است و حسادتش به برادر، سرنوشت خانواده را به سوی فاجعه میبرد. این تقابل، یادآور روایت هابیل و قابیل است و مضمون برادرکشی را به یکی از محورهای اصلی رمان تبدیل میکند.
معروفی داستان را از یک زاویه دید ثابت روایت نمیکند. حوادث از منظر شخصیتهای گوناگون بازگو میشوند و زمان نیز به صورت خطی پیش نمیرود. رمان در قالب موومانهایی تنظیم شده که همچون بخشهای یک سمفونی، صداها و روایتهای مختلف را کنار یکدیگر قرار میدهند. بهرهگیری از جریان سیال ذهن، جابهجایی زمانی و روایت چندصدایی سبب میشود خواننده هر بار بخشی تازه از گذشته و روابط خانواده را کشف کند.
در پس داستان خانوادگی، رمان به موضوعاتی چون مردسالاری، سرکوب فردیت، تضاد نسلها، اقتدار سنت، موقعیت زنان، حسادت، عشق و فروپاشی خانواده میپردازد. پدر با شعر و کتابخوانی آیدین مخالفت میکند و میکوشد پسرانش ادامهدهنده راه او باشند؛ در مقابل، آیدین در جستوجوی زندگی مستقل، عشق و امکان انتخاب است. آیدا نیز در ساختاری گرفتار شده که مجال چندانی برای تعیین سرنوشت خود به او نمیدهد.