چرا این کتاب؟
- برای آشنایی با اخلاق کاربستی و نسبت مستقیم آن با زندگی روزمره.
- برای فهم نقش باورها، عواطف، خواستهها، گفتار و کردار در بهسازی زندگی.
- برای شناخت اثر باورهای آزمودهنشده، پیشداوری و جزماندیشی بر زندگی اخلاقی.
- برای اندیشیدن به زندگی اصیل و رهایی از باورهای عاریتی و همرنگی با جماعت.
- برای بررسی پیوند حقیقت، خیر، زیبایی و عشق با زندگی اخلاقی و بهروزانه.
معرفی کتاب
«عمر دوباره» حاصل شش نشست از درسگفتارهای مصطفی ملکیان درباره اخلاق کاربستی است. مقصود از اخلاق کاربستی در این کتاب، پرداختن به زندگی محسوس و ملموس انسان است، نه صرفاً بررسی نظریهها، نظامها و مکاتب اخلاقی. از همین رو، کتاب میکوشد آموزه اخلاقی را از سطح توصیه فراتر ببرد و به زمینههای روانشناختی عملکردن یا عملنکردن به آن توجه کند.
یکی از محورهای اصلی کتاب تفکیک پنج ساحت شخصیت و منش انسان است: باورها، احساسات و عواطف، خواستهها، گفتار و کردار. این تفکیک به ملکیان امکان میدهد مسئله بهسازی زندگی را در سطوح مختلف بررسی کند و نشان دهد که تغییر اخلاقی تنها با توصیه به رفتار درست حاصل نمیشود، بلکه باورها و حالات درونی انسان نیز در آن دخیلاند.
در بحث باورها، ملکیان بر اهمیت باورهای مرتبط با زندگی، آزمودن عقاید و جداکردن هویت شخص از باورهایش تأکید میکند. از این منظر، یکیانگاشتن خود با عقاید میتواند زمینهساز جزم، تعصب، پیشداوری و بیمدارایی شود. او همچنین زندگی اصیل را در برابر زندگی عاریتی قرار میدهد؛ زندگیای که در آن فرد باورهای خود را صرفاً از سنت، افکار عمومی یا مدهای فکری به ارث نبرده، بلکه آنها را آزموده است.
بخش دیگری از مباحث به تعمیمهای شتابزده و انتظارات ما از جهان اختصاص دارد. ملکیان بر بیثباتی جهان و ضرورت هماهنگکردن باورها با واقعیت تأکید میکند و نشان میدهد که چگونه انتظارات ناموجه از ثبات اشخاص و اوضاع میتوانند بر رنج و ناآرامی انسان بیفزایند.
حقیقت، خیر و جمال نیز در این درسگفتارها بهعنوان آرمانهایی برای زندگی بهروزانه مطرح میشوند. در ادامه، عشق از منظر گذار از خودگزینی به دیگرگزینی بررسی میشود و بهعنوان نیرویی برای کاستن از خودمحوری و پرورش برخی فضیلتهای اخلاقی مورد توجه قرار میگیرد.
«عمر دوباره» برای خوانندگانی مناسب است که به فلسفه اخلاق، روانشناسی اخلاق و پروژه فکری مصطفی ملکیان درباره بهسازی فردی علاقه دارند و میخواهند بهجای مواجهه با مجموعهای از موعظههای اخلاقی، درباره چرایی و موانع روانشناختی اخلاقیزیستن بیندیشند.
در سلسله گفتارهای که متن این کتاب را فراهم می آورند پاره ای از اهم مباحث اخلاق هنجاری عملی، با نظر به تبیین و توجیه روان شناختی آنها، به زبانی آسان یاب عرضه شده اند. از این رو، به جای توصیه به التزام به گزاره ها و آموزه های اخلاقی، کوشش شده است که به ازاء هر گزاره و آموزه ی اخلاقی گفته شود که، اولا، چرا باید به آن پایبند بود و ثانیا، چرا کسانی به آن پایبند نیستند. در پاسخ به این دو پرسش، بر تفکیک پنج ساحت شخصیت و منش آدمی تأكید رفته است. و این تأكید برای نخستین بار است که در کتابی متعلق به حوزه ی فلسفه اخلاق و روان شناسی اخلاق صورت می گیرد: کاری بیسابقه و چشم گشا.
از فهرست کتاب
- ۱باورهای زندگیساز
- ۲زندگی اصیل
- ۳تعمیمهای شتابزده
- ۴حقیقت، خیر و جمال
- ۵عشق و دیگرگزینی