اندیشهفلسفهخردگفتگوحکمتمعناپرسشفرهنگ
دین
ابوالقاسم فنائی: امر دینی و امر فرادینی در پیام عاشورا
ابوالقاسم فنائی کلام امام حسین دربارهی آزادی بدون دین را حاوی دو حقیقت میداند: استقلال اخلاق از دین و امر فرادینی. تسلیم به این دو، رویکرد دینداری را به کلی تغییر میدهد.
امر دینی و امر فرادینی در پیام عاشورا[1]
ابوالقاسم فنائی
مناسبت اقتضا میکند دربارهی شخصیت سرور آزادگان، امام حسین و مهمترین حادثهی زندگی ایشان، یعنی واقعهی کربلا، گفتگو کنیم. هم در مورد شخصیت ایشان و هم در مورد تحلیل و تبیین واقعهی کربلا کم سخن نگفتهاند، و دوستان علاقهمند نیز کمابیش با ادبیاتی که پیرامون این دو موضوع بسط یافته آشنا هستند. بنده نیز سالها پیش توفیق داشتهام که تبیینی اخلاقی از کنش سیاسی امام حسین بدست دهم. در اینجا قصد تکرار گفتههای خود و دیگران را ندارم. بلکه مایلم از فرصت استفاده کنم و به تفسیر یکی از سخنانی بپردازم که به ایشان منسوب است.
آن سخن این است: «اِن لَم يَكُن لَكُم دينٌ وَ لاتَخافُونَ المَعادَ فَكُونُوا اَحراراً في دُنياكُم»: «اگر دین ندارید، و از بازگشت به سوی خداوند نمیترسید، [دستکم] در دنیای خود آزاده باشید». این یکی از سخنانی است که در واپسین لحظات عمر امام حسین در خطاب با لشکریان یزید بر زبان ایشان جاری شده است. در نگاه نخستین این سخن معنای ساده و روشنی دارد، اما بر خلاف معنای ساده و روشن آن، بسیار عمیق است. در این سخن دو حقیقت بسیار مهم و کلیدی نهفته است که اگر جدی گرفته شوند میتوانند رویکرد ما در دینشناسی و دینداری را به کلی عوض کنند، و رنگ و بو و سبک و سیاق دیگری بدان ببخشند.
این دو حقیقت عبارتند از:
(1) «استقلال اخلاق از دین» و
(2) «به رسمیت شناختن امور فرادینی» یا «تفکیک قلمرو دین از قلمروهای دیگر».
بحث امشب ما به شرح و بسط این دو حقیقت اختصاص دارد. به نظر میرسد اگر دینداران بخواهند سعادت دنیا و آخرت خود را تأمین و تضمین کنند، یکی از مقدمات ضروری آن این است که به این دو حقیقت تسلیم شوند.
[1]. تحریر و تنقیح سخنرانی به مناسبت عاشورا در جمع برخی از دانشجویان و هموطنان ایرانی مقیم کیمبریج.
November 16, 2013 یا ۲۵ آبان ۱۳۹۲
.
.
ابوالقاسم فنائی: امر دینی و امر فرادینی در پیام عاشورا
دانلود فایل PDF کامل این متن
.
.
گفتگو دربارهی این مطلب۱ دیدگاه
آقای فنائی خودشان پیرو چه نوع اخلاقی می دانند؟ از میان اخلاق بردگی و اخلاق تاجران و اخلاق آزادگان؟ حمله شخصی نیست میخواهم بدونم